ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın Hürmüz Boğazı'nda bir ABD savaş gemisine ateş açmasının ardından, İran'ı 'tamamen yok etmekle' tehdit etti. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada, Trump'ın ulusal güvenlik ekibiyle acil toplantı yaptığı ve İran'a 'karşılık verileceği' belirtildi. Olay, 27 Haziran 2026 sabahı erken saatlerde, ABD'nin İran'a yönelik son hava saldırılarına misilleme olarak İran'ın Bahreyn ve Kuveyt'teki askeri hedefleri vurmasıyla başladı. İran Cumhurbaşkanı, müzakerelerin 'tamamen durdurulduğunu' ilan ederken, bölgede savaş alarmı verildi.
Hürmüz'de çatışma: Kim ne yaptı?
Çatışmanın fitili, ABD'nin 26 Haziran'da İran'ın nükleer tesislerine düzenlediği hava saldırılarıyla ateşlendi. ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon), saldırının İran'ın uranyum zenginleştirme kapasitesini sınırlamak için yapıldığını açıkladı. Buna karşılık İran Devrim Muhafızları, 27 Haziran sabahı Basra Körfezi'ndeki ABD donanmasına ait bir destroyeri hedef aldı. Füze saldırısında can kaybı olmazken, gemide hasar oluştuğu bildirildi. İran ayrıca Bahreyn'deki ABD Deniz Üssü'ne ve Kuveyt'teki askeri tesislere balistik füzeler fırlattı. Bahreyn'de 6, Kuveyt'te 3 sivilin hayatını kaybettiği açıklandı.
Trump, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada 'İran'ı haritadan silmekten çekinmeyiz' ifadelerini kullandı. Beyaz Saray Sözcüsü, başkanın 'orantılı bir yanıt' talep ettiğini ancak seçeneklerin masada olduğunu söyledi. İran Dışişleri Bakanlığı ise Birleşmiş Milletler'e başvurarak ABD'yi 'saldırgan' ilan etti ve İslam İşbirliği Teşkilatı'ndan acil toplantı talep etti.
Petrol fiyatları ve küresel piyasalar sarsıldı
Hürmüz Boğazı'ndan geçen petrol tankerlerinin %20'si durdurulurken, Brent petrolün varil fiyatı 145 dolara fırladı. Asya borsaları yüzde 3-5 değer kaybederken, altın fiyatı ons başına 2.200 doları aştı. Suudi Arabistan ve BAE, petrol akışını güvence altına almak için alternatif güzergahlar devreye soktuğunu duyurdu. Uzmanlar, tam ölçekli bir savaşın küresel resesyonu tetikleyebileceği uyarısı yapıyor. Çin ve Rusya, tarafları itidal çağrısı yaparken, Avrupa Birliği acil diplomatik girişim başlattı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, hem NATO üyesi hem de İran ile kara sınırı olan bir ülke olarak bu krizden doğrudan etkilenecektir. Olası bir savaş, Türkiye'nin enerji maliyetlerini katlayarak artıracak, İran ve Irak üzerinden gelen doğalgaz ve petrol akışını sekteye uğratacaktır. Ayrıca, Suriye ve Irak'ta İran destekli milislerle olası bir çatışma, Türkiye'nin sınır güvenliğini tehdit edebilir. Türkiye'nin arabuluculuk rolü üstlenmesi beklenirken, ABD-İran gerilimi Ankara'yı diplomatik olarak zor bir dengeye itmektedir.
