ABD Başkanı Donald Trump, Çarşamba akşamı yaptığı açıklamada, İran'a yönelik askeri operasyonların 'büyük olasılıkla' bu gece başlayacağını ve 'sert' bir darbe indirileceğini duyurdu. Beyaz Saray'da gazetecilere konuşan Trump, 'Ona (İran'a) biraz uyarı vereceğim. Bu gece onu sert vuracağız' ifadelerini kullandı. Bu açıklama, İran'ın son dönemde bölgedeki artan saldırılarına karşı ABD'nin misilleme sinyali olarak yorumlandı.
Gelişmenin arka planı
Trump'ın bu tehdidi, İran destekli milislerin Irak'taki ABD üslerine yönelik saldırılarının ardından geldi. Hafta sonu Erbil'deki ABD konsolosluğu yakınına düzenlenen füze saldırısında herhangi bir can kaybı yaşanmazken, Washington yönetimi bu saldırılardan İran'ı sorumlu tuttu. ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon) yetkilileri, İran'ın bölgedeki vekil güçler aracılığıyla ABD hedeflerine yönelik saldırıları artırdığını belirtiyor. Trump yönetimi, bu saldırılara karşılık olarak İran'ın askeri altyapısını hedef alan bir dizi hava saldırısı planladı.
Başkan Trump, daha önce de İran'a yönelik sert söylemlerde bulunmuş, ancak son haftalarda gerilim doruğa ulaşmıştı. Geçtiğimiz haftalarda İran, nükleer programını hızlandırdığını duyururken, ABD de İran'a yönelik yeni yaptırımlar açıklamıştı. Bu son tehdit, iki ülke arasındaki diplomasi kanallarının neredeyse tamamen kapandığı bir dönemde geldi. Trump'ın 'bu gece' ifadesi, operasyonun hızla gerçekleşeceğine işaret ediyor.
Bölgesel veya küresel boyut
ABD’nin İran’a yönelik olası bir askeri müdahalesi, tüm Orta Doğu’yu etkileyebilecek sonuçlar doğurabilir. Bölgede Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve İsrail gibi ABD müttefikleri, İran'ın nükleer programı ve bölgesel faaliyetlerinden endişe duyuyor. İran ise ABD’nin herhangi bir saldırısına, Hürmüz Boğazı'nı kapatma veya İsrail'e füze saldırıları düzenleme gibi yollarla karşılık verebileceğini sinyallemişti. Bu durum, küresel petrol fiyatlarında ani bir artışa ve uluslararası deniz ticaretinde aksamalara yol açabilir. Ayrıca Afganistan ve Suriye’deki ABD varlığı da tehlikeye girebilir. Uzmanlar, Trump'ın bu hamlesinin, İran'ı müzakere masasına çekmekten çok, askeri bir çatışmayı tetikleyebileceği uyarısında bulunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İran ve ABD arasındaki gerilimin tırmanmasından doğrudan etkilenebilecek bir konumda. Türkiye, İran ile sınır komşusu olması ve enerji ihtiyacının bir kısmını İran'dan karşılaması nedeniyle, olası bir çatışma ortamında enerji arzında kesinti yaşayabilir. Ayrıca, ABD’nin İran’a yönelik saldırıları, bölgedeki Türk güvenlik çıkarlarını da tehdit edebilir. Türkiye, hem NATO müttefiki ABD ile hem de komşusu İran ile dengeli bir ilişki yürütmeye çalışırken, bu tür bir çatışma Ankara’yı zor bir diplomatik tercihle karşı karşıya bırakabilir. Ticaret hacmi açısından da Türkiye, İran’a yönelik yaptırımların sıkılaşması durumunda ekonomik kayıplar yaşayabilir.
