WASHINGTON — ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a yönelik başlattığı hava saldırılarının ardından ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın balistik füze kapasitesini yok etmekten Tahran'ın asla nükleer silah sahibi olamamasını sağlamaya kadar bir dizi hedef belirledi. Ancak haftalar süren operasyonların ardından, bu hedeflere ne ölçüde ulaşıldığı tartışma konusu olmaya devam ediyor. Trump yönetimi, saldırıların İran'ın askeri altyapısına ciddi zarar verdiğini iddia ederken, bağımsız analistler ve bölgesel kaynaklar, Tahran'ın direnme kapasitesinin hafife alınmaması gerektiğini vurguluyor. Özellikle İran'ın nükleer programı ve balistik füze stokuyla ilgili kesin bir değerlendirme yapmak için yeterli kanıt bulunmadığı belirtiliyor.
Hedefler ve Operasyonel Gerçeklik
Trump yönetimi, İran'ın balistik füze tesislerini hedef alan hava saldırılarının, Tahran'ın bölgesel tehdit oluşturma kabiliyetini önemli ölçüde azalttığını ileri sürüyor. Pentagon yetkililerine göre, saldırılarda İran'ın devrim muhafızlarına ait füze üsleri, lojistik merkezler ve komuta kontrol noktaları vuruldu. Ancak bu iddiaların doğrulanması güç. Bağımsız uydu görüntüleri, bazı tesislerin hasar gördüğünü gösterse de, İran'ın füze kapasitesinin ne kadarının etkisiz hale getirildiği net değil. İran, kendi füze stokunun büyük kısmının güvende olduğunu ve saldırılara misilleme yapacağını açıkladı. Bu durum, ABD ve İsrail'in hedeflerine tam olarak ulaşamadığına dair şüpheleri artırıyor.
Öte yandan, İran'ın nükleer silah geliştirme potansiyeli, Trump'ın en büyük endişelerinden biri olmaya devam ediyor. Saldırılar öncesinde İran, uranyum zenginleştirme faaliyetlerini hızlandırmış ve uluslararası denetimleri engellemişti. ABD, askeri operasyonun İran'ın nükleer tesislerine yönelik olmadığını, ancak balistik füze programını vurarak nükleer silah taşıma kapasitesini baltalamayı amaçladığını belirtti. Ancak nükleer uzmanlar, füze tesisleri vurulsa bile İran'ın bilgi birikimini ve yeraltı tesislerini koruyarak nükleer çalışmalarına devam edebileceğini ifade ediyor. Bu nedenle, Trump'ın nükleer hedefi konusunda henüz bir başarı elde edilmiş değil.
Bölgesel ve Küresel Yansımalar
ABD ve İsrail'in İran operasyonu, bölgede yeni bir çatışma hattı yarattı. İran, saldırılara karşılık olarak Yemen'deki Husilere ve Suriye'deki vekil güçlerine verdiği desteği artırdı. Kızıldeniz'de ticari gemilere yönelik saldırılar yoğunlaşırken, Irak'taki İran yanlısı milisler ABD üslerine yönelik saldırılarını sıklaştırdı. İsrail ise Lübnan Hizbullah'ına karşı kuzey sınırında yeni bir cepheyle karşı karşıya. Bölgesel tansiyonun yükselmesi, özellikle Basra Körfezi'ndeki petrol geçiş yollarının güvenliğini tehdit ediyor. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi Körfez ülkeleri, çatışmanın doğrudan tarafı olmamakla birlikte, İran'ın misillemelerinden endişe ediyor.
Küresel ölçekte, bu operasyon ABD'nin Ortadoğu'da yeni bir askeri angajmana girmesi anlamına geliyor. Trump yönetimi, askeri güç kullanımının yanı sıra İran'a yönelik ekonomik yaptırımları da sıkılaştırdı. Ancak uzmanlar, yaptırımların tek başına İran'ın davranışlarını değiştirmekte yetersiz kaldığını belirtiyor. Çin ve Rusya, ABD'nin eylemlerini kınarken, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) İran'ın nükleer faaliyetlerinin denetlenmesi konusunda zorluk yaşadığını bildiriyor. Bu durum, uluslararası toplumda İran'ın nükleer silah elde etme potansiyeliyle ilgili kaygıları artırıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İran ile hem komşuluk hem de ekonomik ilişkiler bağlamında doğrudan etkilenecek ülkelerin başında geliyor. ABD-İsrail operasyonu, Türkiye'nin güney sınırında istikrarsızlığı artırabilir ve İran'dan Türkiye'ye olası sığınmacı akışını tetikleyebilir. Ekonomik olarak, İran'la enerji ticaretinde önemli bir partner olan Türkiye, yaptırımların derinleşmesi halinde doğalgaz ve petrol tedarikinde sıkıntı yaşayabilir. Ayrıca, bölgesel güç dengesindeki değişim, Türkiye'nin Irak ve Suriye politikalarını da etkileyebilir. Ankara, çatışmanın tırmanmasını önlemek için diplomatik girişimlerde bulunurken, kendi güvenlik çıkarlarını korumak adına askeri tedbirleri de gözden geçirmek zorunda.
