ABD Başkanı Donald Trump, İran’a yönelik yeni askeri saldırı planlarını iptal ettiğini duyurdu. Trump, Perşembe günü yaptığı açıklamada, ilk barış anlaşmasının “son maddelerinin” onaylandığını ve imza töreninin yakında duyurulacağını söyledi. Bu gelişme, Körfez’de tansiyonun yeniden yükseldiği bir dönemde geldi. İran’ın yarı resmi Fars Haber Ajansı ise Tahran’ın henüz anlaşma metnini onaylamadığını bildirerek sürece ilişkin ihtiyatlı bir tutum sergiledi.
Müzakere Süreci ve Son Aşama
Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda “İran ile tarihi bir anlaşmaya çok yaklaştık. Son pürüzler giderildi. Artık resmi imza için gün sayıyoruz” ifadelerini kullandı. Beyaz Saray’dan yapılan yazılı açıklamada ise müzakerelerin İsviçre’deki bir aracı üzerinden yürütüldüğü ve iki tarafın da anlaşmanın çerçevesini kabul ettiği belirtildi. Anlaşmanın nükleer programın sınırlandırılması ve yaptırımların kademeli olarak kaldırılmasını içerdiği iddia ediliyor.
Öte yandan İranlı yetkililer henüz resmi bir açıklama yapmazken, Fars Haber Ajansı’na konuşan diplomatik kaynaklar “Tahran, metnin son halini henüz incelemedi. Bazı maddelerde itirazlarımız var” dedi. Bu durum, anlaşmanın henüz kesinleşmediği yorumlarına yol açtı.
Bölgesel ve Küresel Yansımalar
Trump’ın bu kararı, özellikle İsrail ve Suudi Arabistan’da endişeyle karşılandı. Her iki ülke de İran’ın anlaşmayı fırsata çevirerek nükleer çalışmalarını gizlice sürdürebileceğinden kaygılanıyor. Buna karşılık Avrupa Birliği ve Çin, yapıcı diyalog çağrısında bulundu. Uzmanlar, anlaşmanın imzalanması halinde petrol piyasalarında rahatlama olabileceğini ancak uygulamanın izlenmesi gerektiğini vurguluyor.
Bölgede son haftalarda artan askeri gerilim, Trump’ın bu hamlesiyle kısa vadede yatışmış görünüyor. Ancak anlaşmanın akıbeti belirsizliğini koruyor. İran; müzakere masasında elini güçlendirmek için uranyum zenginleştirme faaliyetlerini sınırlandırmış, buna karşılık ABD de bazı yaptırımları geçici olarak askıya almıştı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İran ile ABD arasındaki bu yeni anlaşma sürecini yakından izliyor. Ankara, komşusu İran’a yönelik yaptırımların hafiflemesinin enerji ticaretine olumlu yansıyabileceğini hesaplıyor. Ayrıca bölgesel gerilimin azalması, Suriye ve Irak’taki istikrar çabalarına da katkı sağlayabilir. Bununla birlikte, anlaşmanın İran’ın nükleer programını tamamen durdurup durdurmadığı sorusu, Türkiye’nin güvenlik politikaları açısından kritik önem taşıyor. Türk diplomatları, sürecin şeffaf yürütülmesi ve tüm tarafların çıkarlarının gözetilmesi gerektiğini savunuyor.
