ABD, Irak'taki son muharip birliklerini 30 Eylül'de ülkeden çekerek 23 yıllık askeri varlığını resmen sonlandırdı. 2003'te 'Şok ve Dehşet' adı verilen hava saldırılarıyla başlayan ve milyarlarca dolara mal olan savaş, beklenmedik bir sessizlikle noktalandı. Böylece Washington'un Irak'taki askeri macerası, bölgede kalıcı bir istikrar sağlamadan sona erdi.
Savaşın Arka Planı: Şok ve Dehşetten Sessiz Çekilmeye
2003 yılında ABD öncülüğündeki koalisyon, Saddam Hüseyin rejimini devirmek ve kitle imha silahlarını yok etmek gerekçesiyle Irak'ı işgal etti. O dönemde Savunma Bakanı Donald Rumsfeld'in 'Şok ve Dehşet' doktrini, başkent Bağdat'a yönelik yoğun hava bombardımanıyla başladı. Kısa sürede Saddam rejimi çöktü, ancak ardından gelen işgal yönetimi ve yeni kurulan hükümet, ülkeyi mezhep çatışmalarına ve terör örgütlerinin yükselişine sürükledi. El Kaide'nin Irak kolu, ardından IŞİD'in doğuşu ve 2014'te Musul'un düşmesi, ABD'nin tekrar asker göndermesine yol açtı.
Yaklaşık 4.500 Amerikan askeri hayatını kaybetti, on binlercesi yaralandı. Irak tarafında ise sivil kayıplar yüz binleri aştı. Savaşın maliyeti 2 trilyon doları geçti. 2011'de Barack Obama yönetimi asker çekme kararı almış, ancak IŞİD tehdidi nedeniyle 2014'te yeniden konuşlanma başlamıştı. Son çekilme, bu döngüsel müdahalenin son halkası oldu.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Güç Boşluğu ve Yeni Dengeler
ABD askerlerinin çekilmesi, Irak'ta İran nüfuzunun artacağı endişelerini beraberinde getiriyor. Bağdat yönetimi, hem Washington hem Tahran ile dengeli ilişkiler yürütmeye çalışsa da, İran destekli milis gruplarının siyasi ve askeri ağırlığı hissediliyor. Öte yandan, Rusya ve Çin'in Irak'ta ekonomik ve stratejik varlıklarını genişletme çabaları, bölgesel rekabetin yeni bir boyut kazanacağını gösteriyor.
NATO müttefikleri, çekilmenin koalisyon güçleri arasında koordinasyon sorunlarına yol açabileceğini belirtiyor. Avrupa ülkeleri, IŞİD tehdidinin tamamen ortadan kalkmadığını ve istihbarat paylaşımının kritik olduğunu vurguluyor. Irak ordusunun terörle mücadeledeki kapasitesi ise hala tartışma konusu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'nin Irak'tan çekilmesi, Türkiye için güvenlik ve dış politika açısından önemli sonuçlar doğurabilir. Irak'ın kuzeyindeki PKK varlığına karşı yürütülen sınır ötesi operasyonlar, ABD askerlerinin bölgeden ayrılmasıyla yeni bir denge gerektirebilir. Ancak İran'ın Irak'taki etkisinin artması, Türkiye'nin bölgesel rakipleriyle karşı karşıya gelme riskini artırabilir. Türkiye, Irak merkezi hükümetiyle ilişkilerini güçlendirerek ve yerel aktörlerle diyalogu sürdürerek bu geçiş döneminde aktif bir diplomasi izlemek durumunda. Ayrıca enerji koridorları ve ticaret yollarının güvenliği de Ankara'nın öncelikleri arasında yer alıyor.
