Üç çocuk annesi bir kadın, çocukluğundan beri ABD'de yasal olarak kalma iznine sahip olmasına rağmen Meksika'ya sınır dışı edilmesinin ardından DACA statüsünün iptal edilmesinin hukuka aykırı olduğunu belirterek Trump yönetimine karşı dava açtı. Kaliforniya'da yaşayan ve kimliği gizli tutulan kadın, 2024 yılında Meksika'ya yaptığı ziyaretin ardından ülkeye dönüşünde gözaltına alınarak sınır dışı edildi. Kadın, ABD Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza (ICE) yetkililerinin kendisini 'yetkisiz seyahat' nedeniyle DACA statüsünden çıkardığını iddia ediyor.
Dava süreci ve hukuki argümanlar
Davacı kadın, 2012 yılında dönemin Başkanı Barack Obama tarafından başlatılan DACA (Deferred Action for Childhood Arrivals) programı kapsamında koruma statüsüne sahipti. Program, çocuk yaşta ABD'ye getirilen ve yasal statüsü bulunmayan göçmenlere geçici koruma ve çalışma izni sağlıyor. Kadın, DACA statüsü sayesinde ülkede yasal olarak ikamet edebiliyordu.
Davacının avukatları, müvekkillerinin Meksika'ya yaptığı seyahatin ABD hükümetinden önceden alınmış bir 'advance parole' (önceden seyahat izni) belgesi ile gerçekleştirildiğini ve bu nedenle yetkisiz sayılamayacağını savunuyor. Dava dilekçesinde, ICE yetkililerinin sınır dışı işlemini gerçekleştirirken davacıya hiçbir hukuki süreç hakkı tanımadığı, ifade alma veya avukat bulundurma imkânı verilmediği belirtiliyor.
Trump yönetiminin göçmenlik politikaları, özellikle DACA programını sona erdirme çabalarıyla biliniyor. Ancak Yüksek Mahkeme, 2020 yılında programın feshedilmesinin hukuka aykırı olduğuna hükmetmişti. Bu yeni dava, sınır dışı edilen bir kişinin DACA statüsünün idari olarak iptal edilmesinin anayasal haklarını ihlal ettiği iddiasına dayanıyor. Hukuk uzmanları, davanın göçmen hakları açısından emsal teşkil edebileceğini belirtiyor.
Göçmenlik politikalarında yeni bir tartışma
Bu vaka, ABD'de göçmenlik politikalarının en tartışmalı konularından biri olan DACA programının geleceğine ilişkin tartışmaları yeniden alevlendirdi. Şu anda yaklaşık 600 bin kişi DACA statüsüyle ABD'de yaşıyor. Bu kişilerin çoğu, çocukluklarında ülkeye getirilmiş ve hayatlarını burada kurmuş durumda.
Dava, sınır dışı edilen kişilerin DACA statüsünden çıkarılmasının yasal süreçlere uygun olup olmadığını da gündeme getiriyor. Göçmenlik savunucuları, sınır dışı işlemlerinin çoğu zaman adil yargılanma hakkı gözetilmeden gerçekleştirildiğini, özellikle de Trump yönetiminin 'sıfır tolerans' politikası altında bu tür uygulamaların arttığını dile getiriyor. Öte yandan yönetim, ülkeye yasadışı göçü önlemek için katı önlemler alınması gerektiğini savunuyor.
Mahkemenin vereceği karar, göçmenlik hukuku alanında önemli bir emsal oluşturabilir. Ayrıca, 2024 başkanlık seçimleri öncesinde göçmenlik politikalarının yeniden ana gündem maddelerinden biri haline gelmesi bekleniyor. Dava süreci, göçmen hakları örgütleri tarafından yakından takip ediliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu dava, ABD'nin göçmenlik politikalarındaki belirsizliklerin küresel etkilerini gözler önüne seriyor. Türkiye, uluslararası göç hareketlerinde önemli bir ülke olarak benzer konularda aktif bir dış politika izliyor. Özellikle, geri kabul anlaşmaları ve göçmenlerin hakları konusundaki tartışmalar, Türkiye'nin Avrupa Birliği ile ilişkilerinde de gündeme geliyor. ABD'deki bu davanın sonucu, göçmenlerin haklarına ilişkin uluslararası standartları etkileyebilir ve Türkiye'nin göçmen politikalarını şekillendirirken örnek alabileceği yeni argümanlar sunabilir.
Küresel ölçekte, devletlerin göçmen statülerini tek taraflı olarak iptal etme yetkilerinin sınırları, uluslararası insan hakları hukuku bağlamında tartışılmaya devam edecektir. Türkiye'nin, göçmenlerin korunmasına yönelik uluslararası iş birliği girişimlerinde aktif rol alması, bu tür davaların sonuçlarından etkilenen küresel bir perspektifi yansıtabilir.
