ABD Başkanı Donald Trump, İran'a yönelik büyük çaplı bir askeri operasyonu görüşmek üzere Salı günü Beyaz Saray Durum Odası'nda üst düzey bir toplantı gerçekleştirdi. Konuya yakın üç kaynağın aktardığına göre, planlanan saldırı, Hürmüz Boğazı çevresinde halen devam eden operasyonlardan çok daha geniş bir kapsama sahip olacak. Toplantının gündeminde, İran'ın askeri altyapısına yönelik koordineli saldırılar ve bölgedeki ABD varlığının güvenliğinin sağlanması yer aldı. Trump yönetimi, İran'ın son dönemde artan provokasyonlarına karşılık olarak bu yeni stratejiyi benimsemiş görünüyor. Ancak operasyonun zamanlaması ve kapsamı henüz netleşmiş değil.
Arka Plan: Hürmüz Boğazı'nda Artan Gerilim
Son haftalarda Hürmüz Boğazı çevresinde yaşanan çatışmalar, ABD ve İran arasındaki gerilimi tırmandırdı. ABD Donanması, ticari gemilere yönelik saldırılara misilleme olarak İran hedeflerine sınırlı hava saldırıları düzenlemişti. Ancak Beyaz Saray, bu saldırıların caydırıcılık açısından yetersiz kaldığını değerlendiriyor. Yeni plan kapsamında İran'ın balistik füze programı, deniz mayın döşeme kapasitesi ve kıyı savunma sistemleri hedef alınacak. Pentagon, operasyon için gerekli askeri teçhizatı bölgeye konuşlandırmaya başladı bile. Ürdün, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki ABD üsleri bu operasyon için lojistik destek sağlayacak. Trump'ın bu konuda Kongre'ye bilgi verip vermediği ise belirsizliğini koruyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Olası bir ABD-İran savaşı, tüm Ortadoğu'yu istikrarsızlaştırabilir. İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatma tehdidi, küresel petrol arzını kesintiye uğratarak enerji piyasalarında şoka yol açabilir. Bu durum, başta Avrupa ve Asya olmak üzere enerji ithalatçısı ülkeleri doğrudan etkileyecektir. Suudi Arabistan ve BAE gibi bölgesel güçler, ABD'nin yanında yer alırken, Rusya ve Çin'in İran'a desteği daha dolaylı olacaktır. Birleşmiş Milletler, taraflar arasında diyaloğun yeniden başlatılması için çağrı yaparken, İsrail ise İran'ın nükleer programına yönelik bir ABD müdahalesini destekliyor. Bu gelişmeler ışığında, Suudi Arabistan ve İsrail arasında normalleşme süreci hız kazanabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İran ile kuzey Irak ve Suriye'de ortak sınır komşusu olması nedeniyle olası bir ABD-İran çatışmasından en çok etkilenecek ülkelerden biri. Savaş durumunda Türkiye'ye yönelik göç dalgaları oluşabilir, enerji fiyatlarındaki artış ekonomiyi zorlayabilir ve iki ülke arasındaki ekonomik ilişkiler (10 milyar dolar civarındaki ticaret hacmi) sekteye uğrayabilir. Ayrıca, ABD'nin İran'a yönelik saldırıları, bölgedeki Türk çıkarlarını da riske atabilir. Bu nedenle Türkiye, hem NATO müttefiki ABD hem de komşusu İran ile diplomatik kanalları açık tutmaya çalışmalıdır.
