ABD Başkanı Donald Trump, İran ile varılan mutabakatın “artık geçersiz” olduğunu ilan ederek Tahran yönetimiyle diplomasinin “zaman kaybı” olduğunu söyledi. Bu açıklama, Hürmüz Boğazı çevresinde yenilenen askeri gerilimlerin hemen ardından geldi. Aynı saatlerde ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth’in İsrail’e yapacağı resmi ziyaretin son anda iptal edildiği bildirildi.
Diplomasi Çöktü, Hürmüz’de Saldırılar Tırmandı
Trump’ın sert çıkışı, Hürmüz Boğazı’nda seyreden ticari gemilere yönelik son saldırıların ardından geldi. Bölgedeki güvenlik kaynakları, İran bağlantılı unsurların bir tankere drone ve hızlı botlarla saldırı düzenlediğini, gemide küçük çaplı hasar oluştuğunu ancak can kaybı yaşanmadığını aktardı. Beyaz Saray’dan yapılan yazılı açıklamada, “Başkan Trump, İran’ın provokasyonlarına karşı sabrının tükendiğini ve mevcut mutabakatın artık yürürlükte olmadığını belirtmiştir” denildi.
Trump yönetimi daha önce İran ile nükleer program ve bölgesel faaliyetler konusunda sınırlı bir anlayış mutabakatına varmıştı. Ancak son haftalarda Hürmüz Boğazı’nda güvenlik ihlallerinin artması, Washington’da Tahran’a yönelik yeni yaptırım ve askeri seçeneklerin masaya gelmesine yol açtı. Uzmanlar, Trump’ın bu hamlesinin İran’ın petrol ihracatını daha da kısıtlama amacı taşıdığını, aynı zamanda Körfez ülkelerine ABD’nin bölgedeki kararlılığını göstermek istediğini belirtiyor.
Hegseth’in Ziyareti İptali ve Bölgesel Yankılar
Savunma Bakanı Pete Hegseth’in İsrail ziyaretinin iptal edilmesi ise dikkat çekiyor. Resmi açıklamada “program değişikliği” ifadesi kullanılsa da, kaynaklar iptalin güvenlik endişeleri ve bölgedeki acil gelişmelerle bağlantılı olduğunu söylüyor. Hegseth’in İsrailli mevkidaşı Israel Katz ile görüşmesi ve ortak askeri tatbikatları değerlendirmesi bekleniyordu.
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun ofisinden yapılan kısa açıklamada, “ABD ile güvenlik iş birliğimiz her zamanki gibi güçlü seyrediyor. Ziyaretin ertelenmesi teknik bir durumdur” denildi. Ancak uzmanlar, ABD’nin İran’a karşı daha sert bir pozisyon alması halinde İsrail’in ön saflarda yer alacağını, bu nedenle iptalin iki ülke arasındaki koordinasyonu etkileyebileceğini yorumluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye’nin enerji arz güvenliği açısından kritik önem taşıyor. Hürmüz Boğazı’nda yaşanacak bir tırmanma, küresel petrol fiyatlarını doğrudan etkileyerek Türkiye’nin ithalat maliyetlerini artırabilir. Ayrıca ABD-İran arasındaki bu yeni kriz, Ankara’nın hem Washington hem de Tahran ile dengeli ilişkiler yürütme politikasını zorlayabilir. Türkiye, İran’a yönelik yaptırımlara katılması için baskı görebilir; ancak enerji ve komşuluk ilişkileri nedeniyle ihtiyatlı bir tutum sergilemesi bekleniyor. Bölgede artan gerginlik, Türkiye’nin Körfez’deki diplomatik girişimlerini de doğrudan etkileyebilir.
