ABD Başkanı Donald Trump, İran'a yönelik askeri operasyonları yeniden başlattı. Trump'ın emriyle Hürmüz Boğazı'ndaki İran savaş gemilerine düzenlenen saldırıların ardından başta Tahran olmak üzere Ortadoğu'nun birçok noktasında hava saldırısı sirenleri çalmaya başladı. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada, Trump'ın ateşkesin 'bittiğini' ilan ettiği belirtildi. Bu gelişme, bölgede zaten kırılgan olan dengeleri tamamen altüst ederken, küresel enerji piyasalarında da panik havası yarattı.
Hürmüz Boğazı'nda İlk Çatışmalar
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) tarafından yapılan yazılı açıklamaya göre, saldırılar yerel saatle 03.00 sıralarında başladı. Hedef alınan İran Devrim Muhafızları'na ait üç hücumbot ve bir elektronik savaş gemisinin tamamen imha edildiği bildirildi. ABD tarafı, operasyonun 'savunma amaçlı' olduğunu ve uluslararası sularda seyrüsefer serbestisini sağlamayı hedeflediğini iddia etti.
İran resmi ajansı IRNA ise saldırıda en az 12 askerin hayatını kaybettiğini, iki geminin ağır hasar aldığını duyurdu. Tahran yönetimi, ABD'yi 'açık bir savaş eylemi' ile suçlayarak misilleme hakkını saklı tuttu. İran Dışişleri Bakanı, acil olarak Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'ni toplantıya çağırdıklarını açıkladı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Hürmüz Boğazı, dünya petrol arzının yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği stratejik bir su yolu. Bu dar boğazda yaşanacak herhangi bir tırmanma, küresel enerji fiyatlarını doğrudan etkiliyor. Ham petrol fiyatları saldırı haberinin ardından yüzde 8'in üzerinde artışla varil başına 95 doları aştı. Uzmanlar, çatışmaların devam etmesi halinde petrol fiyatlarının 120 dolar seviyesine kadar yükselebileceği uyarısında bulunuyor.
NATO, bölgedeki gerilimi 'derin endişe' ile karşıladığını duyururken, Avrupa Birliği taraflara itidal çağrısı yaptı. Rusya, ABD'nin eylemlerini 'provokasyon' olarak nitelendirirken, Çin 'gerilimin daha da tırmanmaması' için çağrıda bulundu. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri ise sessiz kalmayı tercih etti.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, hem İran'a komşu olması hem de enerji ihtiyacının büyük bölümünü ithal etmesi nedeniyle bu krizden en çok etkilenecek ülkelerden biri. Petrol ve doğal gaz fiyatlarındaki ani yükseliş, Türkiye'nin cari açığını artırabilir. Ayrıca, Irak ve Suriye'deki istikrarsızlıkla birleşen bu gerilim, Türkiye'nin güney sınırında yeni bir güvenlik tehdidi oluşturabilir. Ankara'nın, hem ABD hem İran'la diyaloğunu sürdürerek çatışmanın yayılmasını engellemeye çalışması bekleniyor.
