ABD Başkanı Donald Trump, İran ile nükleer anlaşma sürecinin artık geçerli olmadığını ilan ederken, Tahran yönetimiyle yeni müzakerelere sıcak baktığını açıkladı. Trump'ın bu çelişkili mesajı, iki ülke arasında son haftalarda artan karşılıklı saldırıların ardından geldi. İran devlet medyası, arabulucu Katar'dan bir heyetin bu hafta Tahran'da bulunduğunu ve taraflar arasında dolaylı temasların sürdüğünü bildirdi. Ancak doğrudan bir ABD-İran görüşmesi henüz gerçekleşmiş değil.
Trump'ın Çelişkili Mesajları Kafa Karıştırdı
ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, İran'la varılan mutabakatın “öldüğünü” ve artık yürürlükte olmadığını söyledi. Ancak aynı açıklamada, “Onlarla konuşmaya her zaman hazırım, ancak şartlar çok farklı olacak” ifadelerini kullandı. Trump'ın bu tutumu, Washington'un İran politikasında net bir çizgi olmadığını gösteriyor.
Beyaz Saray'dan yapılan resmi açıklamada ise, İran'ın nükleer faaliyetlerini durdurması ve bölgedeki milis gruplara verdiği desteği kesmesi halinde müzakere masasına dönülebileceği belirtildi. ABD Dışişleri Bakanlığı da, “İran'la herhangi bir görüşme ancak somut adımlar atıldıktan sonra mümkün olabilir” dedi.
Bu arada İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Nasır Kenani, “Trump'ın sözleri yeni bir şey söylemiyor. Biz mevcut mutabakata bağlıyız, ancak ABD'nin taahhütlerini yerine getirmesini bekliyoruz” şeklinde tepki gösterdi.
Katar Arabuluculuğu ve Sahadaki Gerginlik
İran resmi haber ajansı IRNA, Katar Dışişleri Bakanı Şeyh Muhammed bin Abdurrahman Al Thani liderliğindeki bir heyetin Tahran'da temaslarda bulunduğunu duyurdu. Görüşmelerde, İran ile ABD arasındaki dolaylı müzakerelerin yeniden başlatılması ve tansiyonun düşürülmesi ele alındı. Katar, uzun süredir Washington ile Tahran arasında arabuluculuk yapıyor.
Ancak sahadaki durum hiç de iç açıcı değil. Geçen hafta içinde ABD ve İran destekli gruplar arasında Basra Körfezi'nde yaşanan karşılıklı taciz olayları, bölgede sıcak çatışma riskini artırdı. ABD Merkez Kuvvetler (CENTCOM) Komutanlığı, İran devrim muhafızlarına ait sürat teknelerinin ABD savaş gemilerine yaklaştığını ve uyarı ateşi açıldığını bildirdi. Buna karşılık İran, “ABD'nin provokasyonlarına karşı kendini savunma hakkını saklı tuttuğunu” açıkladı.
Uzmanlar, Trump'ın “ateşkes bitti” söyleminin aslında İran'a yönelik maksimum baskı politikasının yeniden devreye sokulması anlamına gelebileceğini belirtiyor. Özellikle İran petrol ihracatını sıfırlama hedefi ve yeni yaptırımlar gündemde. Ancak Trump'ın aynı anda müzakereye açık kapı bırakması, seçim yılında itidal mesajı verme çabası olarak yorumlanıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin güney sınırlarındaki istikrarı doğrudan etkiliyor. İran'la ABD arasındaki gerginliğin tırmanması, bölgesel güvenlik dengelerini altüst edebilir. Türkiye, özellikle Irak ve Suriye'de İran destekli grupların varlığı nedeniyle bu krizden etkileniyor. Ayrıca İran'la olan enerji ticareti ve doğal gaz anlaşmaları, olası bir krizde Türkiye'nin enerji arz güvenliğini tehdit edebilir. Ankara, hem Washington hem de Tahran'la diyaloğu sürdürerek, krizi yönetmeye çalışıyor. Ancak taraflar arasında arabuluculuk yapacak ülke konumunda olan Türkiye, bu süreçte daha aktif bir rol üstlenebilir. Katar'ın arabuluculuk çabaları da Türkiye'nin bölgedeki diplomasi ağının bir parçası olarak değerlendirilebilir.
