ABD Başkanı Donald Trump, İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi’nin sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı ve ABD ile İran arasında olası bir anlaşmaya işaret eden paylaşımı “çok olumlu” olarak değerlendirdi. Trump’ın bu yorumu, iki ülke arasındaki gerilimli ilişkilerde yeni bir sayfa açılabileceğine dair beklentileri artırdı. Axios haber sitesinin aktardığına göre Trump, telefon görüşmesinde İran ile bir anlaşma yapılabileceğine inandığını belirtti ve Araghchi’nin mesajının bu yönde umut verici olduğunu söyledi. Anadolu Ajansı’nın da aktardığı haberde, Trump’ın bu çıkışı, özellikle nükleer müzakerelerin yeniden başlaması ve bölgesel istikrar açısından kritik bir dönemeç olarak değerlendiriliyor.
Gelişmenin arka planı
ABD Başkanı Donald Trump, 7 Mart 2025 Cuma günü Axios’a verdiği röportajda, İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi’nin X platformunda yaptığı paylaşımı “çok olumlu” olarak nitelendirdi. Araghchi’nin paylaşımı, ABD ile İran arasında diplomatik bir çözüm olasılığına vurgu yapıyor ve “anlaşma için zemin hazır” mesajı taşıyordu. Trump, “Hâlâ İran ile bir anlaşmanın mümkün olduğuna inanıyorum. Bu paylaşım bunu gösteriyor.” ifadelerini kullandı.
Bu gelişme, iki ülke arasında yıllardır süren nükleer program geriliminin ardından geldi. ABD, 2018 yılında Trump’ın ilk döneminde Kapsamlı Ortak Eylem Planı’ndan (JCPOA) tek taraflı olarak çekilmiş ve İran’a yaptırımları yeniden uygulamaya başlamıştı. İran ise buna karşılık uranyum zenginleştirme faaliyetlerini artırarak uluslararası taahhütlerini ihlal etmişti. Son dönemde dolaylı görüşmelerle ilerleme kaydedilmeye çalışılırken, Trump’ın bu olumlu açıklaması müzakerelerin hız kazanabileceğine işaret ediyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Trump’ın bu çıkışı, sadece ABD-İran ilişkileri açısından değil, Ortadoğu’nun genel istikrarı açısından da önem taşıyor. İran ile olası bir anlaşma, başta Suudi Arabistan ve İsrail olmak üzere bölge ülkelerinin güvenlik algılarını doğrudan etkileyecek. Suudi Arabistan, Yemen’deki Husilere verdiği destek nedeniyle İran’ı tehdit olarak görürken, İsrail İran’ın nükleer programını varoluşsal bir tehlike olarak tanımlıyor. ABD’nin İran ile anlaşması, bu ülkelerin endişelerini gidermeye yönelik adımları da içermeli.
Küresel düzeyde ise, petrol piyasaları bu tür bir anlaşmaya duyarlı. İran’ın yaptırımların hafifletilmesiyle daha fazla petrol ihraç edebilmesi, fiyatları aşağı çekebilir. Ayrıca, Rusya ve Çin’in İran ile ilişkileri de göz önüne alındığında, ABD’nin bu adımı jeopolitik dengeleri değiştirebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme Türkiye için doğrudan ekonomik ve diplomatik sonuçlar doğurabilir. Türkiye, İran’dan doğal gaz ve petrol ithal eden bir ülke olarak yaptırımların hafiflemesinden olumlu etkilenebilir. Ayrıca, Türkiye’nin enerji koridoru olma hedefi, İran’ın uluslararası piyasalara açılmasıyla güçlenebilir. Bölgesel güvenlik açısından ise, Türkiye’nin Suriye ve Irak’taki askeri varlığı ve PKK ile mücadelesi, İran’ın etkisi altındaki gruplarla doğrudan ilişkili. ABD-İran anlaşması, Türkiye’nin bu aktörlerle ilişkilerini yeniden şekillendirebilir. Ancak anlaşmanın İran’ın nükleer faaliyetlerini tamamen durdurup durdurmayacağı ve bölgesel silahlanma yarışını etkileyip etkilemeyeceği belirsizliğini koruyor.
