ABD Başkanı Donald Trump'ın İran ile varılan yeni anlaşma sonrası İran politikasına yönelik kamuoyu desteği düşük seyrediyor. Yayımlanan son anket verilerine göre, Amerikalıların yalnızca yaklaşık üçte biri Trump'ın İran'a yönelik politikalarını onaylıyor. Bu oran, anlaşmanın imzalanmasının ardından yapılan ilk kapsamlı kamuoyu yoklamalarından biri olarak dikkat çekiyor. Anket, 18 yaş üstü 1.000’den fazla Amerikalı ile gerçekleştirilirken, katılımcıların büyük çoğunluğu anlaşmanın detayları hakkında yeterli bilgiye sahip olmadığını belirtti.
Anlaşma ve Kamuoyu Algısı
Trump yönetiminin İran ile imzaladığı anlaşma, nükleer programın sınırlandırılması ve yaptırımların hafifletilmesi gibi kritik maddeler içeriyor. Ancak anket, Amerikan halkının bu anlaşmayı genel olarak şüpheyle karşıladığını ortaya koydu. Katılımcıların yüzde 47’si anlaşmanın ABD’nin ulusal güvenliğine katkı sağlamayacağını düşünürken, sadece yüzde 28’i olumlu etki yaratacağına inanıyor. Anlaşmanın imzalanmasından önce Trump'ın İran'a yönelik politikalarını onaylayanların oranı yüzde 36 iken, anlaşma sonrası bu oran yüzde 33’e geriledi. Bu düşüş, özellikle bağımsız seçmenler ve ılımlı Cumhuriyetçiler arasında daha belirgin.
Anket ayrıca, Amerikalıların yüzde 62’sinin İran'ın anlaşma şartlarına tam olarak uyacağına güvenmediğini gösteriyor. Bu güvensizlik, özellikle İran'ın geçmişte nükleer anlaşmaları ihlal ettiği yönündeki haberlerle pekişiyor. Demokrat seçmenler arasında onay oranı yüzde 45 seviyesinde kalırken, Cumhuriyetçilerde bu oran yüzde 70’e ulaşıyor. Ancak genel tablo, Trump'ın İran politikasının Amerikan kamuoyunda ne kadar kutuplaştırıcı olduğunu gözler önüne seriyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Anlaşmanın bölgesel etkileri de tartışma konusu. İran'ın nükleer programının sınırlandırılması, Orta Doğu'da Suudi Arabistan ve İsrail gibi ABD müttefiklerini endişelendiriyor. Özellikle İsrail, anlaşmanın İran'ın balistik füze programını kapsamaması nedeniyle eleştirilerde bulunuyor. Suudi Arabistan ise anlaşmanın bölgedeki İran nüfuzunu artırabileceği uyarısı yapıyor. Öte yandan, Avrupa ülkeleri anlaşmayı genel olarak memnuniyetle karşılarken, ABD'nin Ortadoğu'daki ittifak dengeleri yeniden şekilleniyor. Rusya ve Çin ise anlaşmanın uygulanmasını yakından izliyor; bu iki ülkenin anlaşmaya taraf olmaması, küresel güç mücadelesinde yeni bir cephe açıyor.
Uzmanlar, anlaşmanın başarısının büyük ölçüde denetim mekanizmalarının etkinliğine bağlı olduğunu vurguluyor. Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nın (UAEA) denetim raporları, anlaşmanın uygulanmasında kritik rol oynayacak. Ancak UAEA'nın bütçe kısıtlamaları ve siyasi baskılar, denetim sürecini zora sokabilir. Ayrıca, Trump yönetiminin anlaşmayı Kongre onayına sunmaması, anlaşmanın hukuki dayanağını zayıflatıyor ve gelecekteki yönetimlerin anlaşmadan çekilmesini kolaylaştırıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İran ile komşu olması ve enerji ithalatında İran'a bağımlılığı nedeniyle bu anlaşmadan doğrudan etkileniyor. Anlaşmanın yaptırımları hafifletmesi, Türkiye'nin İran ile ticaretini artırabilir; ancak ABD'nin İran'a yönelik yaptırımların devam edeceği sinyali, Türk şirketlerini risk altına sokuyor. Ayrıca, İran'ın nükleer programının denetim altına alınması, bölgede olası bir askeri çatışma riskini azaltarak Türkiye'nin güvenliğine dolaylı katkı sağlayabilir. Öte yandan, Suudi Arabistan ve İsrail'in anlaşmaya yönelik tepkileri, Türkiye'nin bölgesel dengeleri yeniden gözden geçirmesini gerektirebilir. Sonuç olarak, anlaşma Türkiye için hem fırsatlar hem de riskler barındırıyor; Ankara'nın bu süreçte dikkatli bir denge politikası izlemesi bekleniyor.
