ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın 'anlaşmak istediğini' belirterek Yemen'deki Husilere yönelik yeni hava saldırılarıyla ilgili övücü açıklamalarda bulundu. Orta Doğu'da tansiyonun yükseldiği bir dönemde gelen bu ifadeler, ABD-İran arasındaki dolaylı çatışmanın boyutlarını bir kez daha gözler önüne serdi. Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, 'İran anlaşmak istiyor, ama biz gerekeni yapıyoruz' dedi. Saldırıların Husilerin Kızıldeniz'deki ticari gemilere yönelik eylemlerine misilleme olarak düzenlendiği bildiriliyor.
Gelişmenin arka planı
ABD Başkanı Trump, Yemen'deki İran destekli Husilere karşı başlatılan geniş çaplı hava operasyonlarının devam ettiğini duyurdu. Operasyonların, Kızıldeniz'de seyrüsefer güvenliğini tehdit eden Husilerin askeri altyapısını hedef aldığı belirtiliyor. Trump, 'Onlara (Husilere) şimdiye kadar görülmemiş bir güçle vuruyoruz' ifadesini kullandı. Pentagon kaynaklarına göre, son 48 saat içinde Yemen'in başkenti Sanaa ve Hudeyde limanı çevresinde en az 12 hedef imha edildi.
İran'ın bu saldırılara doğrudan yanıt vermemesi dikkat çekerken, Tahran yönetimi, Husilere lojistik destek sağladığı yönündeki suçlamaları reddediyor. Öte yandan, Trump'ın 'anlaşma' vurgusu, İran'la nükleer müzakerelerin yeniden canlandırılması olasılığını akıllara getiriyor. Ancak Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada, İran'la herhangi bir doğrudan temasın olmadığı, mevcut önceliğin Husilerin askeri kapasitesini zayıflatmak olduğu vurgulandı.
Bölgesel ve küresel boyut
Yemen'deki çatışma, Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyon ile İran destekli Husiler arasında 2014'ten beri sürüyor. ABD'nin son saldırıları, bölgesel güç dengelerini yeniden şekillendirme potansiyeli taşıyor. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri, ABD operasyonlarına dolaylı destek verirken, İran ise uluslararası topluma 'saldırganlığı durdurma' çağrısı yapıyor.
Küresel ölçekte ise, Kızıldeniz'deki güvenlik krizi, uluslararası tedarik zincirlerini tehdit ediyor. Dünya ticaretinin yüzde 12'sinin geçtiği bu su yolunda, Husilerin saldırıları nedeniyle sigorta primleri yükseldi, bazı şirketler rotalarını değiştirmek zorunda kaldı. Trump'ın saldırıları yoğunlaştırma kararı, küresel enerji piyasalarında da dalgalanmaya neden oldu; Brent petrol fiyatları yüzde 2,5 oranında arttı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD-İran geriliminin Yemen sahasına taşınması, Türkiye'nin Kızıldeniz ve Basra Körfezi'ndeki ticari çıkarlarını doğrudan etkiliyor. Türkiye, bölgede istikrarı savunurken, Husilerle doğrudan bir bağı bulunmuyor. Ancak Ankara, İran'la dengeli ilişkilerini korumaya çalışıyor. Bu çerçevede, Türkiye'nin hem NATO müttefiki ABD'yi hem de komşusu İran'ı karşısına almadan bir denge politikası izlemesi bekleniyor. Ayrıca, Bab el-Mendeb Boğazı'ndaki güvenlik riskleri, Türk ihracat rotalarını da etkileyebileceği için gelişmeler yakından takip ediliyor.
