ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemilere uygulanan ücret konusunda çelişkili açıklamalar yaparken, İran'ın sivil altyapısının hedef alınabileceğini ima etti. Trump, İran'ın elektrik santralleri ve köprülerinin vurulabileceğini belirterek, bu tür saldırıların savaş suçu teşkil edebileceği yönünde uluslararası hukukçuların uyarılarına yol açtı. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada, Başkan'ın İran'a karşı "orantılı ve caydırıcı" önlemler almayı değerlendirdiği belirtilirken, sivil hedeflerin vurulması seçeneğinin masada olduğu ifade edildi.
Hürmüz Toll'unda Trump'ın Geri Adımı
Trump, önceki gün Hürmüz Boğazı'ndan geçen tankerlerden ücret alınması fikrini ortaya atmış ve bu gelirin ABD'ye aktarılacağını söylemişti. Ancak bugün yaptığı açıklamada, "Böyle bir plan üzerinde çalışmıyoruz" diyerek geri adım attı. Bu durum, yönetim içindeki görüş ayrılıklarını ve Trump'ın dış politika konusundaki tutarsızlığını bir kez daha gözler önüne serdi. Pentagon ve Dışişleri Bakanlığı'nın, böyle bir ücretin uluslararası hukuka aykırı olacağını ve ABD'nin müttefikleriyle ilişkilerini zedeleyeceğini Trump'a ilettiği öğrenildi.
Trump'ın sivil altyapı tehdidi, Nisan 2024'te İran'ın İsrail'e düzenlediği drone ve füze saldırılarına misilleme olarak değerlendiriliyor. Ancak uzmanlar, ABD'nin daha önce sivil hedeflere yönelik saldırıları savaş suçu olarak nitelendirdiğini hatırlatıyor. Uluslararası Ceza Mahkemesi eski savcılarından Luis Moreno Ocampo, "Bir devletin elektrik santrallerini veya köprülerini kasıtlı olarak hedef alması, 1949 Cenevre Sözleşmeleri'nin açık ihlalidir" dedi.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Trump'ın bu çıkışı, Körfez ülkeleri ve Avrupalı müttefikler arasında endişe yarattı. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri, Hürmüz Boğazı'ndan geçen petrol tankerlerinin güvenliğinin sağlanması için acil bir toplantı talep etti. Avrupa Birliği ise yaptığı yazılı açıklamada, "Tarafları itidal ve uluslararası hukuka saygı göstermeye çağırıyoruz" ifadelerine yer verdi. Rusya ve Çin de ABD'yi sert bir dille eleştirerek, bu tür tehditlerin bölgesel istikrarı bozacağını vurguladı. Dünya petrol fiyatları, haberin ardından yüzde 3 yükselirken, analistler bu durumun küresel enerji arzında aksamalara yol açabileceğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Hürmüz Boğazı, Türkiye'nin enerji ithalatında kritik bir geçiş noktasıdır. Türkiye, ham petrolünün yaklaşık yüzde 30'unu Körfez ülkelerinden temin etmektedir. Trump'ın bu tehditleri, bölgede artan gerilim nedeniyle enerji maliyetlerini yükseltebilir ve Türkiye'nin cari açığı üzerinde baskı oluşturabilir. Ayrıca, İran'a yönelik olası bir ABD askeri operasyonu, sınırdaki istikrarı tehdit edebilir ve mülteci akışını tetikleyebilir. Türkiye'nin, bu tür bir krizde hem enerji güvenliğini sağlamak hem de bölgesel diplomaside arabulucu rolünü oynamak için hazırlıklı olması gerekmektedir.
