ABD Başkanı Donald Trump, federal bir yargıcın H-1B vize başvurularına 100 bin dolar ücret getiren kararnamesini iptal etmesine sert tepki gösterdi. Salı günü Beyaz Saray’da gazetecilere konuşan Trump, "Bu federal yargıçlar bize gerçekten çok zor anlar yaşatıyor. Mahkeme sisteminde olup bitenler gerçekten çılgınca" ifadelerini kullandı. Kararın ABD ekonomisine ve iş dünyasına zarar vereceğini savunan Trump, yargı kararlarının başkanlık yetkilerini aşındırdığını öne sürdü. H-1B vize programı, özellikle teknoloji şirketlerinin yabancı nitelikli işgücünü istihdam etmesine olanak tanıyor.
Kararnamenin arka planı ve yargı süreci
Trump yönetimi, geçen yıl imzalanan bir başkanlık kararnamesi ile H-1B vize başvurularına 100 bin dolar ek ücret getirmeyi planlamıştı. Söz konusu ücretin, Amerikalı işçileri korumak ve vasıflı yabancı işgücünün istihdamını sınırlamak amacıyla getirildiği belirtilmişti. Ancak Kaliforniya Kuzey Bölgesi Federal Mahkemesi Yargıcı William Alsup, geçtiğimiz hafta yayımladığı kararında, bu ücretin başkanın yetkilerini aştığına ve yasa dışı olduğuna hükmetti. Yargıç Alsup, kararnamenin Başkanlık Tasarruf Yasası'nı ihlal ettiğini ve uygun idari prosedürler izlenmeden yürürlüğe konulduğunu belirtti. Kararın ardından teknoloji şirketleri ve göçmen hakları savunucuları mahkeme kararını memnuniyetle karşılarken, Beyaz Saray'dan gelen açıklamada itiraz edileceği bildirildi.
Bölgesel ve küresel boyutu
H-1B vize programı, ABD’nin teknoloji sektörü başta olmak üzere birçok alanda yabancı yetenekleri çekmesinde kritik bir rol oynuyor. Ancak bu program, son yıllarda özellikle Trump yönetimi döneminde sıkı denetime tabi tutuldu. Yargı kararı, ABD'deki vize politikalarının yargı denetimi yoluyla şekillenebileceğini gösterirken, benzer davalarda emsal teşkil etme potansiyeli taşıyor. Küresel ölçekte ise ABD'nin yabancı işgücüne yönelik tutumunun, diğer ülkelerin vize politikalarını etkilemesi bekleniyor. Özellikle Kanada, Almanya ve Singapur gibi ülkeler, yetenekli göçmenleri çekmek için daha cazip düzenlemeler sunarken, ABD'nin daraltıcı politikaları nedeniyle rekabet gücünü kaybetme riski bulunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye açısından dolaylı etkiler yaratabilir. ABD’nin vize politikalarındaki belirsizlik, Türk vatandaşlarının ABD’de çalışma veya eğitim planlarını etkileyebilir. Ayrıca, Türkiye’nin teknoloji alanında yetişmiş insan gücü ihracatı açısından ABD’ye bağımlılığı düşünüldüğünde, H-1B vizesindeki değişiklikler Türk yazılım mühendisleri ve akademisyenler için alternatif ülkeleri cazip hale getirebilir. Küresel düzeyde ise ABD’nin yetenek göçü politikalarındaki bu çalkantı, Türkiye’nin kendi nitelikli işgücünü tutma ve yurt dışından yetenek çekme stratejilerini gözden geçirmesine neden olabilir. Yargı kararı, Türkiye’nin ABD ile ticaret ve inovasyon ilişkilerinde potansiyel bir fırsat veya tehdit olarak değerlendirilmelidir.
