ABD Başkanı Donald Trump, önümüzdeki hafta Fransa’nın ev sahipliğinde düzenlenecek G7 Liderler Zirvesi’nin oturum aralarında Katar, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Mısır liderleriyle ayrı ayrı ikili görüşmeler yapacak. Beyaz Saray kaynaklarına dayandırılan haberlere göre Trump, 27 Ağustos Salı günü Biarritz’de Katar Emiri Şeyh Temim bin Hamed Al Sani, BAE Veliaht Prensi Şeyh Muhammed bin Zayed Al Nahyan ve Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah el-Sisi ile bir araya gelecek. Görüşmelerin ana gündem maddesinin İsrail-Filistin çatışması olduğu belirtiliyor.
Gelişmenin arka planı
Trump yönetimi, özellikle Orta Doğu’da barış sürecini canlandırmak için Körfez ülkeleri ve Mısır’ın desteğini almayı hedefliyor. Başkan’ın damadı ve kıdemli danışmanı Jared Kushner’in hazırladığı sözde “Yüzyılın Anlaşması” planının Temmuz ayında Bahreyn’de düzenlenen ekonomi odaklı bir çalıştayla tanıtılmasının ardından, siyasi boyutunun önümüzdeki haftalarda açıklanması bekleniyor. Trump’ın, G7 kenarında yapacağı bu üçlü görüşmeyle birlikte Ortadoğulu müttefiklerini plana ikna etmeye çalışacağı ifade ediliyor. Öte yandan, Katar’ın Filistin yönetimine sağladığı mali yardım ve BAE’nin İsrail ile son dönemde artan istihbarat paylaşımı, görüşmelerde masada olacak konular arasında sayılıyor.
Mısır Cumhurbaşkanı Sisi ise, Trump’ın en yakın Ortadoğulu müttefiklerinden biri olarak öne çıkıyor. Washington ve Kahire arasında özellikle Sina Yarımadası’ndaki terörle mücadele ve Doğu Akdeniz’deki enerji işbirliği konularında yakın koordinasyon bulunuyor. Görüşmede ayrıca Libya’daki son gelişmelerin de ele alınması bekleniyor.
Bölgesel veya küresel boyut
Trump’ın bu görüşmeleri, G7 Zirvesi’nin resmi programı dışında gerçekleşecek olmasına rağmen, zirvenin ana gündem maddelerinden birinin Orta Doğu olacağını gösteriyor. G7 ülkelerinin birçoğu, özellikle Avrupa Birliği üyeleri, Trump’ın Filistin konusundaki tek taraflı adımlarına (Kudüs’ün başkent olarak tanınması, Golan Tepeleri’nin İsrail’e ait olduğunun kabulü) mesafeli duruyor. Bu nedenle Trump, G7 içinde bölünmüşlük yaşanmaması için Ortadoğulu liderlerle önceden mutabakat sağlamaya çalışıyor.
Öte yandan, İran’ın nükleer programı ve bölgesel faaliyetleri de görüşmelerin önemli bir başlığı olacak. Katar, BAE ve Mısır, İran’ın Yemen, Suriye ve Lübnan’daki etkisinden doğrudan etkilenen ülkeler olarak, Trump’ın “azami baskı” politikasına destek veriyor. Ancak Katar’ın İran ile ekonomik ilişkileri ve Hamas ile olan bağları, Trump’ın bu ülkeye yönelik tutumunu daha karmaşık hale getiriyor. Görüşmelerde ayrıca Suudi Arabistan’ın bölgedeki rolü ve Yemen savaşı da dolaylı olarak gündeme gelebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Trump’ın G7 kenarında Katar, BAE ve Mısır liderleriyle yapacağı görüşmeler, Türkiye’nin Doğu Akdeniz ve Orta Doğu politikalarını yakından ilgilendiriyor. Özellikle Mısır ile Doğu Akdeniz’de yaşanan deniz yetki alanı ihtilafı ve Libya’daki askeri varlık, bu görüşmede Kahire’nin olası hamleleri hakkında ipuçları verebilir. Ayrıca Katar’ın, Türkiye ile askeri ve ekonomik işbirliği, Trump’ın Katar’a yönelik baskılarının artması halinde Ankara için yeni bir sınav anlamına gelebilir. BAE’nin ise Türkiye karşıtı lobi faaliyetleri ve Doğu Akdeniz’de Yunanistan’la işbirliği, Washington’un bölgesel dengeleri nasıl şekillendireceği açısından takip edilmelidir.
