ABD'de çocukken ülkeye getirilen belgesiz göçmenlere yönelik DACA (Deferred Action for Childhood Arrivals) programı kapsamında koruma sağlanan binlerce kişi, yenileme başvurularının gecikmesi nedeniyle işlerini kaybediyor ve sınır dışı edilme tehdidiyle karşı karşıya kalıyor. Trump yönetiminin bu alandaki korumaları kademeli olarak aşındırması, programın geleceğini belirsizleştirirken, savunucular durumu 'kolayca atılan' bir nesil olarak nitelendiriyor.
Gelişmenin arka planı: DACA yenileme krizinin boyutları
DACA, ilk kez 2012 yılında dönemin Başkanı Barack Obama tarafından yürütme emriyle oluşturuldu. Program, çocukken ABD'ye getirilen ve belgesiz statüde olan yaklaşık 800 bin kişiye geçici çalışma izni ve sınır dışı edilmekten korunma hakkı tanıdı. Ancak program hiçbir zaman Kongre tarafından yasalaştırılmadı ve bu nedenle yönetim değişikliklerine ve yasal mücadelelere açık hale geldi. Trump yönetimi, 2017'de programı sonlandırmaya çalıştı; Yüksek Mahkeme bu hamleyi usul hatası nedeniyle engellese de, Trump yönetimi yeni başvuruları kabul etmeyi reddetti ve yenileme süreçlerini yavaşlattı. Şu anda USCIS (ABD Vatandaşlık ve Göçmenlik Hizmetleri) yenileme başvurularını işleme koymakta ciddi gecikmeler yaşıyor. 2023 verilerine göre, başvuruların ortalama işlem süresi 12-18 aya kadar çıkmış durumda. Bu gecikmeler, DACA alıcılarının çalışma izinlerinin sona ermesine ve geçici korumalarını kaybetmelerine yol açıyor. Örneğin, Teksas'ta yaşayan 28 yaşındaki bir DACA alıcısı, yenileme başvurusunun 14 aydır sonuçlanmadığını ve bu nedenle işten çıkarıldığını ifade ediyor. Benzer durumda olan binlerce kişi, sağlık sigortasını kaybetmenin yanı sıra, sınır dışı edilme korkusuyla yaşamaya başladı.
Bölgesel ve küresel boyut: ABD göç politikasının insani maliyeti
DACA krizi, yalnızca ABD iç siyasetini değil, aynı zamanda Küresel Kuzey'deki diğer ülkelerin göç politikalarını da etkiliyor. Orta Amerika ülkelerinden ABD'ye göç eden ailelerin çocukları olan DACA alıcıları, bir neslin Amerikan toplumuna entegrasyonunun simgesi haline geldi. Programın sonlandırılması veya etkisizleştirilmesi, ABD'nin yumuşak gücüne zarar verirken, Meksika ve Orta Amerika ülkeleriyle ilişkilerde gerilim yaratıyor. Ayrıca, Avrupa Birliği ve Kanada gibi benzer göçmen koruma programları bulunan ülkeler, DACA'nın akıbetini yakından izliyor; çünkü bu durum, göçmen entegrasyonuna yönelik politikaların sürdürülebilirliğine dair önemli bir test niteliği taşıyor. Ekonomik açıdan, DACA alıcılarının işsiz kalması, sağlık hizmetleri ve sosyal yardım sistemleri üzerinde de baskı oluşturuyor. Özellikle sağlık çalışanı olarak istihdam edilen DACA alıcıları, pandemi sonrası dönemde kritik öneme sahipti. Bu kişilerin işten çıkarılması, ABD sağlık sistemindeki iş gücü açığını derinleştiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme doğrudan Türkiye'yi ilgilendirmese de, ABD'nin göçmen politikalarında yaşanan bu tür krizler, küresel göç yönetimi tartışmalarını etkiliyor. Türkiye, Suriyeli mültecilere yönelik geçici koruma politikaları nedeniyle benzer entegrasyon sorunlarıyla karşı karşıya. DACA'nın akıbeti, geçici koruma statülerinin kalıcı çözümlere dönüştürülmemesi halinde ortaya çıkabilecek sosyal ve ekonomik maliyetlere ışık tutuyor. Ayrıca, ABD'de yaşayan Türk kökenli DACA alıcıları da (yaklaşık 2.000 kişi oldukları tahmin ediliyor) bu durumdan doğrudan etkileniyor. Türk dış politikası açısından, ABD'deki göçmen haklarına yönelik bu tür insan hakları ihlalleri, iki ülke arasındaki diyalogda gündeme gelebilir ve Türkiye'nin uluslararası platformlardaki göçmen hakları savunuculuğunda referans olarak kullanılabilir.
