ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, kasım ayındaki ara seçimler öncesinde dizel yakıt fiyatlarını düşürmek amacıyla Rusya'dan yardım istedi. Bloomberg'in haberine göre, Beyaz Saray, küresel dizel arzını artırarak fiyatları dengelemeyi hedefliyor. Ancak stratejistler, bu girişimin zamanlaması ve etkinliği konusunda şüpheli. Rusya'nın devlet petrol şirketi Rosneft'in bu süreçte aktif rol alabileceği belirtiliyor.
Gelişmenin Arka Planı
ABD'de dizel fiyatları, benzin fiyatlarına kıyasla daha dirençli bir şekilde yüksek seyrediyor. Enerji Bilgi İdaresi (EIA) verilerine göre, son haftalarda dizel perakende fiyatı galon başına 3,50 dolar civarında dalgalanırken, benzin fiyatları 3,20 dolar seviyelerinde. Bu durum, özellikle kamyon taşımacılığı ve tarım sektörünü olumsuz etkiliyor. Trump yönetimi, ara seçimler öncesinde ekonomik iyimserlik yaratmak için akaryakıt fiyatlarını düşürmeyi amaçlıyor.
Rusya, dünyanın en büyük ham petrol ve dizel ihracatçılarından biri. ABD'nin Rusya'dan dizel ithalatı, 2022'de Ukrayna savaşı sonrası uygulanan yaptırımlar nedeniyle neredeyse durma noktasına gelmişti. Ancak mevcut yönetim, küresel arzı artırmak için Rusya ile dolaylı yollardan işbirliği arayışında. Uzmanlar, Rusya'nın dizel ihracatını artırmasının teknik olarak mümkün olduğunu, ancak mevcut yaptırım rejimi nedeniyle bunun karmaşık bir hal aldığını belirtiyor.
Stratejistlere göre, bu hamle "çok az ve çok geç" kalabilir. Piyasa analizcisi John Kilduff, "Dizel piyasası, ham petrolden daha sıkı. Rusya'nın arzı artırması aylar alabilir ve seçimlere yetişmeyebilir" dedi. Ayrıca, Rusya'nın bu talebe sıcak bakıp bakmayacağı da belirsiz. Kremlin Sözcüsü Dmitri Peskov, konuya ilişkin henüz bir açıklama yapmadı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
ABD'nin Rusya ile enerji alanında işbirliği arayışı, Batı ittifakı içinde çatlak yaratabilir. Avrupa Birliği, Rus petrolüne yönelik ambargoyu sürdürürken, ABD'nin dizel için Rusya'ya kapı aralaması, transatlantik ilişkilerde gerilime yol açabilir. Öte yandan, Rusya'nın küresel dizel piyasasındaki rolü, Moskova'ya jeopolitik bir koz veriyor.
Küresel dizel talebi, pandemi sonrası sanayi üretiminin canlanmasıyla arttı. Ayrıca, Avrupa'da doğal gaz krizi nedeniyle dizel jeneratörlere yönelim, arzı daha da sıkılaştırdı. ABD'nin stratejik petrol rezervi (SPR) de son aylarda rekor seviyelerde kullanıldı. Uzmanlar, SPR'nin dizel için sınırlı bir çözüm olduğunu, çünkü rezervin çoğunlukla ham petrol içerdiğini belirtiyor.
Rusya ile işbirliği, ABD'nin Ukrayna politikasıyla çelişiyor. Washington, Kiev'e askeri yardım sağlarken, Moskova ile enerji diyaloğu yürütmek, stratejik tutarsızlık olarak yorumlanıyor. Beyaz Saray yetkilileri, görüşmelerin "dolaylı" olduğunu ve doğrudan bir anlaşma olmadığını savunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, enerji ithalatında Rusya'ya önemli ölçüde bağımlı. Dizel fiyatlarındaki küresel dalgalanmalar, Türkiye'nin cari açığını ve enflasyonu doğrudan etkiliyor. ABD'nin Rusya'dan dizel talebi, küresel arzı artırarak fiyatları düşürebilir ve Türkiye'nin enerji faturasını hafifletebilir. Ancak ABD yaptırımları nedeniyle Rusya ile ticaret yapan Türk şirketleri risk altında. Ayrıca, Türkiye'nin Rusya ile enerji işbirliği, Batı ile ilişkilerinde dengeyi zorlayabilir. Olası bir ABD-Rusya dizel anlaşması, Türkiye'nin enerji güvenliği için olumlu bir adım olabilir.
