Portekiz'in aşırı sağcı Chega partisinin lideri André Ventura, ABD Başkanı Donald Trump'ın "çok hata yaptığını" belirterek, yine de onunla işbirliğine açık olduğunu söyledi. POLITICO'ya verdiği röportajda Ventura, Trump'ın başkanlığını eleştirmekle birlikte, Almanya'daki aşırı sağcı AfD partisiyle işbirliğini de savundu. Portekiz'de son yıllarda yükselen aşırı sağın lideri olarak Ventura, Avrupa'daki benzer partilerle bağlarını güçlendirme arayışında.
Chega'nın yükselişi ve Ventura'nın söylemleri
André Ventura, 2019'da kurduğu Chega partisiyle Portekiz siyasetinde hızla yükseldi. 2022 genel seçimlerinde oylarını önemli ölçüde artırarak parlamentoda üçüncü büyük parti konumuna geldi. Ventura, göç karşıtı ve popülist söylemleriyle tanınıyor. Trump'a yönelik eleştirileri, aslında ABD'nin aşırı sağcı hareketlerle ilişkisindeki karmaşık tutumu yansıtıyor. Ventura, Trump'ın başkanlığı sırasında bazı politikalarını desteklemiş olsa da, özellikle 6 Ocak Kongre baskını ve seçim sonuçlarını reddetme çabalarını eleştirmişti. Yine de Ventura, Trump'ın "Amerika'yı yeniden büyük yapma" söylemini ve göçmen karşıtı tutumunu takdir ettiğini belirtti.
Ventura'nın AfD ile işbirliği vurgusu, Avrupa'daki aşırı sağ partiler arasındaki dayanışmanın arttığını gösteriyor. Almanya'da AfD, özellikle Doğu Almanya'da güçlü bir seçmen tabanına sahip. Ventura, AfD'nin "Avrupa'nın gerçek sesi" olduğunu savunarak, göç ve İslam karşıtı politikalarında ortak hareket edilmesi gerektiğini söyledi. Bu işbirliği, Avrupa Parlamentosu'nda da yankı buluyor; her iki parti de AB'nin göç politikalarına karşı çıkıyor.
Avrupa'da aşırı sağın yükselişi ve ittifak arayışları
Ventura'nın açıklamaları, Avrupa genelinde aşırı sağ partilerin ana akımlaşma çabasının bir parçası. İtalya'da Giorgia Meloni'nin iktidara gelmesi, Fransa'da Marine Le Pen'in güçlenmesi ve İsveç'te aşırı sağın hükümete girmesi, bu eğilimin örnekleri. Portekiz'de ise Chega, henüz iktidara ortak olmasa da, ana muhalefet partisi konumunda ve erken seçim çağrıları yapıyor. Ventura, Avrupa'daki diğer aşırı sağ liderlerle görüşmelerini sürdürüyor; Macaristan Başbakanı Viktor Orban ve İtalya Başbakanı Giorgia Meloni ile temasları var.
Ancak bu ittifaklar, Avrupa Birliği içinde gerilimlere yol açıyor. AB kurumları, aşırı sağ partilerin yükselişini endişeyle izliyor. Özellikle AfD'nin Almanya'da anayasa karşıtı söylemleri, AB'nin temel değerlerine meydan okuma olarak görülüyor. Ventura'nın AfD ile işbirliği, Portekiz'in AB içindeki konumunu da etkileyebilir. Portekiz, AB'nin kurucu üyelerinden biri ve genellikle AB yanlısı bir çizgide. Chega'nın yükselişi, Portekiz'in AB politikalarında daha şüpheci bir tutum almasına neden olabilir.
Öte yandan, Trump'ın olası ikinci başkanlık dönemi, Avrupa'daki aşırı sağ partiler için ilham kaynağı olabilir. Trump'ın göçmen karşıtı politikaları ve "Önce Amerika" söylemi, Avrupa'daki benzer partiler tarafından sıkça dile getiriliyor. Ventura da Trump'ın bazı politikalarını örnek aldığını gizlemiyor. Ancak Trump'ın hatalarına yönelik eleştirisi, aslında aşırı sağın kendi içindeki farklılıkları da gözler önüne seriyor. Her ne kadar ortak düşmanlar ve hedefler olsa da, liderler arasındaki kişisel çekişmeler ve stratejik farklılıklar, tam bir birlik oluşturmalarını engelliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Avrupa'da aşırı sağın yükselişi ve Trump'ın etkisi, Türkiye'nin AB ile ilişkilerini dolaylı olarak etkileyebilir. Aşırı sağ partiler genellikle Türkiye'nin AB üyeliğine karşı çıkıyor ve göç konusunda sert tutum alıyor. Chega ve AfD gibi partilerin güçlenmesi, Türkiye-AB ilişkilerinde göç anlaşmaları ve vize serbestisi gibi konularda daha fazla zorluk yaratabilir. Ancak Türkiye, bu partilerle doğrudan bir diyalog kurmaktan kaçınıyor; çünkü onların İslam karşıtı söylemleri ve PKK'ya yakınlıkları biliniyor. Yine de Avrupa'daki siyasi dengelerin değişmesi, Türkiye'nin yeni ittifaklar arayışını etkileyebilir. Özellikle Trump'ın olası dönüşü, Türkiye-ABD ilişkilerinde yeni bir sayfa açabilir; ancak Avrupa'daki aşırı sağın yükselişi, Türkiye'nin AB perspektifini daha da karmaşık hale getirebilir.
