İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, Avrupa Birliği Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen'e hitaben yaptığı çağrıda, üye ülkelerin artan enerji maliyetleriyle başa çıkabilmesi için AB'nin aşırı harcama kurallarının gevşetilmesini talep etti. İtalya, yüksek enerji fiyatları nedeniyle zaten AB'nin aşırı harcama kurallarıyla karşı karşıya ve hükümet, bu kuralların esnetilmesini istiyor. Meloni'nin bu çağrısı, Avrupa genelinde enerji krizi derinleşirken ve ekonomik durgunluk riski artarken geldi.
İtalya'nın AB ile Harcama Anlaşmazlığı
İtalya, Avrupa Birliği'nin mali kuralları kapsamında bütçe açığı ve borç yükümlülüklerini ihlal ettiği gerekçesiyle uzun süredir Brüksel ile anlaşmazlık yaşıyor. Ülkenin kamu borcu gayri safi yurtiçi hasılasının yaklaşık %150'sine ulaşmış durumda ve bu oran AB ortalamasının çok üzerinde. Ancak Meloni hükümeti, enerji fiyatlarındaki astronomik artışın ekonomiyi resesyona sürükleyebileceğini savunarak, harcama kurallarının geçici olarak askıya alınması veya esnetilmesi gerektiğini belirtiyor.
AB'nin İstikrar ve Büyüme Paktı, üye ülkelerin bütçe açığını GSYİH'nın %3'ü, kamu borcunu ise %60'ı ile sınırlıyor. Ancak Kovid-19 salgını sırasında devreye giren genel kaçış maddesi, 2023 sonuna kadar askıya alınmıştı ve birçok ülke bu dönemde harcamalarını artırdı. İtalya, bu esnekliğin enerji krizi nedeniyle uzatılmasını istiyor. Meloni, von der Leyen'e yazdığı mektupta, "Enerji fiyatlarındaki artış, işletmeler ve haneler üzerinde benzeri görülmemiş bir baskı oluşturuyor. Bu olağanüstü durum, olağanüstü önlemler gerektirir" ifadelerini kullandı.
İtalya'nın talebi, sadece kendi ekonomisi için değil, aynı zamanda AB içindeki dayanışma ve mali disiplin dengesi açısından da kritik. Almanya ve Hollanda gibi ülkeler, mali kuralların gevşetilmesine sıcak bakmıyor ve bu tür bir adımın enflasyonu körükleyebileceği ve piyasalarda güven kaybına yol açabileceği uyarısında bulunuyor. Ancak Fransa, İspanya ve Yunanistan gibi ülkeler de benzer esneklik taleplerini dile getiriyor.
Enerji Krizi ve AB'nin İkilemi
Rusya'nın Ukrayna'yı işgali sonrasında Avrupa'nın Rus doğalgazına olan bağımlılığını azaltma çabaları, enerji fiyatlarında tarihi zirvelere neden oldu. Doğalgaz fiyatları 2022'de rekor seviyelere ulaştı ve elektrik fiyatları da bu artışı takip etti. Birçok AB ülkesi, enerji desteği paketleri açıklayarak vatandaşlara ve işletmelere yardım etmeye çalıştı. Ancak bu destekler, kamu maliyeleri üzerinde ek yük oluşturdu.
İtalya, enerji ithalatına büyük ölçüde bağımlı bir ülke ve krizden en çok etkilenen ekonomilerden biri. Hükümet, enerji şirketlerine yönelik ek vergiler ve destek mekanizmalarıyla durumu yönetmeye çalışsa da, kalıcı bir çözüm için AB düzeyinde ortak bir yaklaşım gerekiyor. Meloni, AB'nin ortak bir enerji satın alma mekanizması kurması ve fiyat tavanı uygulaması gibi önerileri de destekliyor.
Von der Leyen ise enerji kriziyle mücadelede üye ülkelere daha fazla esneklik tanınabileceğini ancak bunun belirli koşullara bağlı olacağını belirtti. Komisyon, enerji yatırımları ve yenilenebilir enerji projeleri için ek fon sağlanması konusunda çalışmalar yürütüyor. Ancak mali kuralların tamamen askıya alınması, AB'nin ekonomi yönetimi çerçevesini zayıflatabilir.
