ABD Başkanı Donald Trump, New York'ta düzenlenen Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nda Orta Doğu ve Ukrayna başta olmak üzere küresel gündemi ilgilendiren konularda konuşma yapacak. Trump'ın ayrıca 11 dünya lideriyle ikili görüşmeler gerçekleştirmesi bekleniyor. BM Genel Kurulu, uluslararası diplomasinin en önemli platformlarından biri olarak öne çıkıyor.
Trump'ın BM Genel Kurulu konuşmasının arka planı
Donald Trump, başkanlığının ilk döneminde olduğu gibi ikinci döneminde de Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nu önemli mesajlar vermek için kullanmayı planlıyor. Bu yılki Genel Kurul, Orta Doğu'da devam eden İsrail-Hamas çatışması ve Ukrayna'daki savaşın gölgesinde gerçekleşiyor. Trump'ın konuşmasında İran'ın nükleer programı, Suriye'deki durum ve Yemen krizi gibi bölgesel meselelere değinmesi bekleniyor. Ayrıca Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski ile bir araya gelmesi ve savaşın seyri hakkında görüş alışverişinde bulunması öngörülüyor. Trump'ın, Avrupa ülkelerine savunma harcamalarını artırma çağrısını yinelemesi ve NATO müttefiklerine yönelik eleştirilerini sürdürmesi olası.
Beyaz Saray yetkilileri, Trump'ın 11 liderle yapacağı görüşmelerde ticaret, enerji ve güvenlik konularını ele alacağını belirtiyor. Görüşmeler arasında Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman, BAE Devlet Başkanı Muhammed bin Zayid ve Katar Emiri Tamim bin Hamad gibi Orta Doğu liderlerinin yanı sıra bazı Asya ve Avrupa ülkelerinin temsilcileri de yer alıyor. Trump'ın özellikle Çin ile ticaret savaşları ve Kuzey Kore ile nükleer müzakereler gibi konularda mevkidaşlarıyla temas kurması bekleniyor.
BM Genel Kurulu'nda Trump'ın konuşması, ABD'nin dış politika önceliklerini yansıtması açısından kritik. İkinci döneminde "Önce Amerika" politikasını sürdüren Trump, uluslararası kurumlara yönelik şüpheci tutumunu koruyor. Ancak Orta Doğu'da barış çabaları ve Ukrayna'da ateşkes arayışları, ABD'nin küresel liderlik rolünü yeniden tesis etme çabası olarak yorumlanıyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Orta Doğu'da İsrail'in Gazze'ye yönelik saldırıları ve Lübnan'daki gerilim, BM Genel Kurulu'nun ana gündem maddeleri arasında. Trump yönetimi, İsrail'e verdiği desteği sürdürürken, Arap ülkeleriyle ilişkileri de dengelemeye çalışıyor. Suudi Arabistan ile İsrail arasında normalleşme anlaşması için yürütülen müzakereler, Trump'ın öncelikleri arasında. Ukrayna cephesinde ise savaşın seyri belirsizliğini koruyor. ABD, Ukrayna'ya askeri yardımı sürdürürken, Avrupa ülkelerinden daha fazla katkı bekliyor. Trump'ın Zelenski ile görüşmesinde, Ukrayna'nın NATO üyeliği talebi ve Rusya ile olası müzakereler masaya yatırılacak.
BM Genel Kurulu'nda ayrıca iklim değişikliği, küresel ticaret ve mülteci krizi gibi konular da ele alınacak. Trump'ın iklim değişikliği konusundaki şüpheci tutumu, Paris Anlaşması'ndan çekilme kararıyla birleşince, bu alanda beklenen liderlik boşluğu devam ediyor. Öte yandan Çin ve Rusya liderlerinin BM Genel Kurulu'na katılıp katılmayacağı merak konusu. Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'in katılmaması, Trump'ın Çin ile doğrudan temas kurma fırsatını sınırlayabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Trump'ın BM Genel Kurulu'ndaki konuşması ve yapacağı ikili görüşmeler, Türkiye'yi yakından ilgilendiriyor. Orta Doğu'daki gelişmeler, Türkiye'nin güvenlik ve dış politika öncelikleri arasında. Suriye'deki durum, PKK/YPG ile mücadele ve İsrail ile ilişkiler, Türkiye'nin hassasiyetleri arasında. Ukrayna savaşı ise Karadeniz'deki dengeler ve Türkiye'nin arabuluculuk rolü açısından kritik. Trump'ın Avrupa'daki güvenlik mimarisine yönelik tutumu, NATO içindeki dayanışmayı etkileyebilir. Türkiye, hem Batı ile hem de Rusya ile dengeli ilişkiler yürütürken, ABD'nin atacağı adımlar Ankara'nın manevra alanını şekillendirecek.
