Arnavutluk'un koruma altındaki güney kıyılarında, ABD eski Başkanı Donald Trump'ın damadı Jared Kushner'ın desteklediği dev bir turizm projesi, Avrupa Birliği'nin dikkatini çekti ve yerel halkın protestolarına neden oldu. Zvërnec Yarımadası'ndaki 1,4 milyar euroluk lüks tatil köyü projesi, çevre aktivistleri ve muhalefet tarafından hassas ekosistemi tehdit etmekle suçlanıyor. Özellikle bölgedeki flamingo popülasyonunun yaşam alanlarının yok olma riski, uluslararası çevre örgütlerinin de tepkisini çekiyor. AB, projenin çevresel etki değerlendirmesini ve şeffaflığını sorgularken, Arnavutluk hükümeti ise projenin ülke ekonomisine katkı sağlayacağını savunuyor.
Projenin arka planı ve tartışmalar
Kushner'in şirketi Affinity Partners tarafından yürütülen proje, Arnavutluk'un Adriyatik kıyısındaki Zvërnec bölgesinde, korunan bir doğal alan olan Narta Lagünü yakınında inşa ediliyor. 2023 yılında duyurulan proje, iki lüks otel, 1.500 konut birimi, bir marina ve golf sahası içeriyor. Başbakan Edi Rama liderliğindeki Arnavutluk hükümeti, projeyi turizm gelirlerini artırma ve istihdam yaratma vaadiyle destekliyor. Ancak çevreciler, projenin Ramsar Sözleşmesi ile korunan sulak alanlara zarar vereceğini, biyolojik çeşitliliği tehdit edeceğini ve bölgenin doğal yapısını geri dönülemez şekilde değiştireceğini belirtiyor. Özellikle flamingo, pelikan ve çeşitli göçmen kuş türlerinin üreme alanı olan lagünün kirleneceği uyarısı yapılıyor. Yerel halkın bir kısmı da projenin çevreye ve geleneksel yaşam biçimine zarar vereceği gerekçesiyle protesto gösterileri düzenliyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu proje, Trump ve Kushner ailesinin Balkanlar'daki yatırımlarının bir parçası olarak görülüyor. Kushner, daha önce Sırbistan'da da benzer bir lüks otel projesi duyurmuştu. AB yetkilileri, projenin Arnavutluk'un AB üyelik sürecine gölge düşürebileceğini ifade ediyor. Brüksel, çevresel standartlar ve yolsuzluk riskleri konusunda endişeli. Arnavutluk muhalefeti ise hükümeti projeyi şeffaf olmayan bir şekilde onaylamakla ve yabancı yatırımları teşvik adı altında doğal mirası satmakla suçluyor. Uluslararası çevre örgütleri WWF ve Greenpeace, projeyi durdurmak için imza kampanyaları başlattı. Öte yandan, turizm sektörü temsilcileri, projenin bölgeye ekonomik canlılık getireceğini, ancak sürdürülebilirlik ilkelerine uyulması gerektiğini vurguluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu proje, Türkiye'nin de benzer kıyı turizmi ve çevre koruma ikilemini yansıtıyor. Türkiye, özellikle Akdeniz kıyılarında hızlı turizm gelişimi ve korunan alanlar arasında denge kurmaya çalışırken, Arnavutluk örneği olası riskleri gözler önüne seriyor. Ayrıca, Kushner gibi Trump ailesine yakın isimlerin Balkanlar'daki yatırımları, bölgedeki ABD etkisini artırabilir. Türkiye'nin Balkanlar'daki ekonomik ve diplomatik nüfuzu göz önüne alındığında, bu tür projelerin bölgesel güç dengelerini etkileme potansiyeli bulunuyor. Türkiye'nin çevre politikaları ve AB uyum süreci açısından da bu gelişme takip edilmeye değer.
