ABD Başkanı Donald Trump, Avustralya'nın ağırlıklı olarak Amerikan teknoloji şirketlerinin kontrolündeki sosyal medya platformlarına yönelik son düzenlemelerini "bir tür haraç" olarak kınadı ve daha fazla tehdidin gelebileceğini ima etti. Trump, "Başkan Trump, ticaret ortaklarını dijital hizmet vergileri konusunda açıkça uyardı" dedi.
Gelişmenin Arka Planı
Avustralya hükümeti, sosyal medya devlerinin haber içerikleri için ödeme yapmasını zorunlu kılan ve çevrimiçi zararlı içeriği engellemeyi amaçlayan bir dizi yasa tasarısını gündeme getirmişti. Bu düzenlemeler, başta Facebook ve Google olmak üzere ABD merkezli teknoloji şirketlerini doğrudan hedef alıyor. Avustralya, 2021'de kabul edilen Haber Medyası Pazarlık Yasası ile Google ve Facebook'un haber içerikleri için medya kuruluşlarına ödeme yapmasını şart koşmuştu. Şimdi ise sosyal medya platformlarına yönelik daha kapsamlı bir denetim ve dijital hizmet vergisi getirme hazırlığında.
Trump yönetimi, bu tür düzenlemeleri "Amerikan şirketlerine yönelik ayrımcı vergiler" olarak görüyor ve ticaret ortaklarına misilleme tehdidinde bulunuyor. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada, "Başkan Trump, dijital hizmet vergilerinin Amerikan işletmelerine karşı haksız bir yük olduğunu ve buna izin verilmeyeceğini net bir şekilde ifade etmiştir" denildi.
Avustralya Başbakanı Anthony Albanese ise konuya ilişkin yaptığı açıklamada, "Avustralya'nın ulusal çıkarları doğrultusunda hareket edeceğiz" diyerek geri adım atmayacaklarını belirtti. Avustralya hükümeti, sosyal medya şirketlerinin çocuklar üzerindeki olumsuz etkilerini azaltmak ve yanlış bilgi yayılımını engellemek için yeni yasalar üzerinde çalışıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Trump'ın açıklamaları, ABD ile müttefikleri arasında dijital vergiler konusunda artan gerilimin bir parçası. Avrupa Birliği, dijital hizmet vergisi konusunda uzun süredir ABD ile anlaşmazlık yaşıyor. Fransa, İtalya ve İspanya gibi ülkeler, dijital devlere yönelik vergiler uygulamaya başlamıştı. ABD, bu vergileri Dünya Ticaret Örgütü'ne taşıma ve karşı önlemler alma tehdidinde bulunmuştu.
Avustralya, ABD'nin Pasifik'teki en yakın müttefiklerinden biri olarak biliniyor. İki ülke arasında serbest ticaret anlaşması bulunuyor ve istihbarat paylaşımı konusunda derin bir işbirliği var. Ancak dijital düzenlemeler konusundaki bu anlaşmazlık, ittifak ilişkilerinde yeni bir gerilim hattı oluşturabilir. Uzmanlar, Trump'ın açıklamalarının seçim öncesi bir pozisyon alma hamlesi olarak da değerlendirilebileceğini belirtiyor.
Küresel ölçekte, teknoloji şirketlerinin düzenlenmesi konusunda bir yarış yaşanıyor. ABD, kendi içinde de sosyal medya şirketlerine yönelik antitröst davaları ve düzenlemelerle uğraşıyor. Ancak Trump yönetimi, yabancı ülkelerin Amerikan şirketlerine yönelik düzenlemelerine karşı daha agresif bir tutum sergiliyor. Bu durum, dijital egemenlik tartışmalarını da beraberinde getiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, sosyal medya düzenlemeleri konusunda kendi yasalarını uygulayan ülkeler arasında. 2020'de kabul edilen Sosyal Medya Yasası ile platform temsilcilikleri zorunlu hale getirilmiş ve içerik kaldırma taleplerine uyulması şart koşulmuştu. ABD'nin dijital vergilere karşı tehditkar tutumu, Türkiye'nin de aralarında bulunduğu birçok ülkeyi etkileyebilir. Türkiye, dijital hizmet vergisi uygulamasını 2020'de başlatmıştı ve bu vergi, ABD'li teknoloji devlerini de kapsıyor. Trump'ın açıklamaları, Türkiye'nin dijital egemenlik politikalarını gözden geçirmesine neden olabilir. Ayrıca, ABD ile ticaret ilişkilerinde yeni bir gerilim alanı oluşabilir. Türkiye, denge politikası izleyerek hem dijital düzenlemelerini sürdürmek hem de ABD ile ilişkileri yönetmek durumunda kalacak.
