ABD Başkanı Donald Trump, Avrupa Birliği'nin (AB) Amerikan teknoloji devlerine kestiği cezaları hedef alarak, bu yaptırımların 'tamamen tersine çevrilmesi' gerektiğini belirtti. Trump, büyük teknoloji şirketleri aleyhine verilen kararların soruşturulacağını duyurdu. Bu hamle, ABD ile Avrupa arasında teknoloji düzenlemeleri konusundaki gerilimi yeniden alevlendirdi. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada, Başkan Trump'ın, şirketlere yönelik 'haksız' müdahalelerin ticaret dengesini bozduğunu savunduğu bildirildi.
Teknoloji devlerine yönelik AB cezaları gündemde
Son yıllarda AB, Dijital Piyasalar Yasası (DMA) ve Rekabet Kuralları çerçevesinde Google, Apple, Meta ve Amazon gibi ABD merkezli teknoloji şirketlerine milyarlarca avro para cezası verdi. Özellikle Google, arama motorundaki tekelci uygulamaları nedeniyle defalarca yüksek cezalarla karşı karşıya kaldı; son olarak reklam teknolojisi alanında 2,4 milyar avro ile yeni bir ceza aldı.
Trump'ın bu tepkisi, ABD'li şirketlerin Avrupa'da 'hedef alındığı' yönündeki yaygın şikayetlere dayanıyor. Başkan, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada şunları kaydetti: 'Amerikan şirketlerine yönelik bu cezalar kabul edilemez. Bu cezaların tamamen tersine çevrilmesi gerekiyor.' Trump'ın ayrıca, Avrupa Adalet Divanı'ndaki temyiz süreçlerini etkilemek üzere ABD Ticaret Temsilciliği'ne (USTR) talimat verdiği öğrenildi.
ABD'li yetkililer, Avrupa'nın düzenleyici yaklaşımının Amerikan ekonomisine yıllık 11 milyar avroya kadar zarar verdiğini iddia ediyor. Başkan Trump, bu konuyu gelecek hafta yapılacak G7 zirvesinde bizzat Avrupalı liderlere taşımayı planlıyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu açıklama, ABD ile AB arasındaki ticari ilişkileri yeni bir krize sürükleyebilir. Avrupa Komisyonu, bağımsız düzenleyici süreçlerine müdahaleyi reddettiğini açıkladı; Komisyon Sözcüsü, 'Ceza kararları bağımsız yargı organlarınca verilmiştir ve siyasi etkiye kapalıdır' şeklinde tepki gösterdi.
Uzmanlara göre bu gelişme, küresel teknoloji düzenlemelerinde AB'nin 'düzenleyici süper güç' rolüne doğrudan bir meydan okuma niteliği taşıyor. Öte yandan, Trump'ın hamlesi ABD'de teknoloji şirketlerinin kontrolüne yönelik çalışmalarla çelişiyor; başkanın kendi döneminde kimi Amerikan şirketlerine yönelik antitröst davaları da açılmıştı. Bu çelişki, eleştirmenlerin dikkatini çekerken, teknoloji devleri ise Avrupa'daki cezaların ticaret savaşına dönüşmesinden endişe duyuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Ankara'nın Avrupa ile ticaret ilişkileri açısından kritik bir dönemeçte ortaya çıktı. Türkiye, AB ile Gümrük Birliği'nin güncellenmesi konusunda uzun süredir müzakereler yürütüyor; ancak teknoloji düzenlemeleri bu anlaşmanın kapsamı dışında değil. Türk teknoloji şirketleri, AB'nin Dijital Piyasalar Yasası benzeri kuralların yerel üreticilere etkisini yakından izliyor. Ayrıca, ABD'nin Avrupa'ya baskıyı artırması, Türkiye'nin küresel teknoloji ticaretinde denge unsuru olma potansiyelini güçlendirebilir; ancak bu durum aynı zamanda Türkiye'nin Batı ile ilişkilerinde yeni bir sınamaya yol açabilir.
