Middle East Eye haber sitesinin yayımladığı bir rapora göre, eski ABD Başkanı Donald Trump, Irak'ta bir ABD askeri helikopterinin düşürülmesinin ardından İran destekli gruplara yönelik misilleme saldırılarına sıcak bakmamıştı. Raporda, Trump'ın bu tutumunun, ABD'nin Ortadoğu'daki angajmanına dair tartışmaları yeniden alevlendirdiği belirtiliyor. Olay, 2020 yılının başlarında, ABD ile İran arasındaki gerilimin tırmanışa geçtiği bir dönemde yaşandı. Bağdat yakınlarında düşürülen helikopterde iki ABD askeri hayatını kaybetmişti.
Helikopterin düşürülmesi ve Trump'ın kararı
Raporda, olayın hemen ardından ABD'li yetkililerin İran destekli milislere karşı askeri operasyon düzenlenmesi için hazırlık yaptıkları ancak Trump'ın son anda geri adım attığı ifade edildi. Dönemin Savunma Bakanı Mark Esper ve Genelkurmay Başkanı Mark Milley'in, misilleme için somut hedefler belirlediği ancak Trump'ın "çatışmayı tırmandırmama" gerekçesiyle operasyonu durdurduğu aktarıldı. Trump'ın bu kararı, Beyaz Saray'da bazı danışmanları arasında hayal kırıklığına yol açtı. Özellikle, İran'ın bölgedeki vekil güçlerine karşı daha sert bir duruş sergilenmesi gerektiğini savunan ulusal güvenlik ekibi üyeleri, başkanın bu çekincesini eleştirdi. Öte yandan, Trump'ın savaş karşıtı söylemiyle uyumlu olan bu karar, 2020 seçimleri öncesinde askeri angajmandan kaçınma stratejisi olarak da yorumlandı.
Bölgesel ve küresel boyutları
Bu olay, ABD'nin Ortadoğu'daki askeri varlığının yeniden değerlendirilmesi gerektiğine dair tartışmaları beraberinde getirdi. Trump'ın saldırıya onay vermemesi, bir yandan ABD'nin İran'a karşı daha temkinli bir çizgi izlediği algısını güçlendirirken, diğer yandan bölgedeki müttefiklerin güvenlik endişelerini artırdı. Irak hükümeti, ABD'nin tek taraflı misillemelerinden duyduğu rahatsızlığı daha önce de dile getirmişti. Helikopter olayının ardından sükunetin korunması, Irak'taki istikrar arayışında kısa vadeli bir avantaj sağlasa da, uzun vadede İran destekli grupların cesaretlenmesine yol açabileceği değerlendirmeleri yapıldı. Ayrıca, Trump'ın bu hamlesi, ABD'nin müttefikleriyle olan ilişkilerinde güvenilirlik sorununa işaret eden bazı analistler tarafından eleştirildi. Özellikle İsrail ve Suudi Arabistan gibi ülkeler, ABD'nin caydırıcılık kapasitesinin sorgulanmasına neden olabilecek bu tür kararların, bölgesel dengeleri olumsuz etkileyebileceği uyarısında bulundu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'nin bölgede askeri angajmandan kaçınması, Türkiye'nin kuzey Irak ve Suriye'deki güvenlik operasyonlarına dolaylı etki edebilir. Trump'ın misilleme yapmaması, İran destekli grupların sahadaki hareket kabiliyetini artırmış olabilir. Bu durum, Türkiye'nin PKK/PYD varlığına karşı yürüttüğü operasyonlarda bu gruplarla yaşanan gerginlikleri artırabilir. Ayrıca, ABD'nin bölgeden çekilme sinyalleri, Türkiye'nin ABD ile ilişkilerinde bir güven boşluğu yaratırken, Moskova ve Tahran'la dengeli bir diplomatik çizgi izleme gerekliliğini pekiştirmektedir.
