ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın nükleer programıyla bağlantılı olduğu belirtilen Pickaxe Dağı'na (Kuh-e Kolang) yönelik askeri bir vuruş yapılabileceğini söyledi. Trump, Perşembe gecesi Newsmax televizyonuna verdiği mülakatta, Tahran'ın nükleer silah edinmesini engellemeyi amaçladığını belirterek, "Belki de o dağı vurmak zorunda kalacağız" ifadesini kullandı. Bu açıklama, Washington'ın İran'a yönelik baskı politikasında yeni bir aşamaya işaret ediyor.
Pickaxe Dağı ve İran'ın Nükleer Programı
Pickaxe Dağı, İran'ın başkenti Tahran'ın güneyinde, Kum kenti yakınlarında yer alan ve son yıllarda nükleer faaliyetlerle ilişkilendirilen bir bölge. Uydu görüntüleri, dağın içine doğru inşa edilen tesislerin varlığını ortaya koymuş, İran yönetimi ise bu yapıların nükleer amaçlı olmadığını savunmuştu. Ancak Batılı istihbarat kaynakları, bölgenin uranyum zenginleştirme veya nükleer silah geliştirme çalışmaları için kullanılabileceğini öne sürüyor. Trump'ın bu ifadesi, İran'ın nükleer tesislerine yönelik olası bir askeri müdahalenin sinyali olarak yorumlandı.
Trump, mülakatta ayrıca, İran'a yönelik yeni yaptırımların gündemde olduğunu ve diplomatik çözüm için kapının açık olduğunu ancak Tahran'ın taahhütlerini yerine getirmemesi halinde askeri seçeneğin masada kalacağını ima etti. Newsmax'a konuşan Trump, "Onların nükleer silaha sahip olmasına asla izin veremeyiz" dedi. Bu sözler, ABD'nin 2015 nükleer anlaşmasından çekilmesinin ardından izlediği "maksimum baskı" politikasının bir devamı niteliğinde.
Bölgesel ve Küresel Yansımalar
Trump'ın açıklamaları, Orta Doğu'da tansiyonu artırabilecek nitelikte. İran, daha önce ABD'nin herhangi bir saldırısına sert karşılık vereceğini açıklamıştı. Bölgede İsrail, Suudi Arabistan ve BAE gibi ülkeler İran'ın nükleer programından endişe duyarken, ABD'nin olası bir askeri müdahalesi Körfez'de güvenlik dengelerini sarsabilir. Öte yandan, Rusya ve Çin gibi ülkeler, İran'a yönelik askeri bir harekatın bölgesel istikrarsızlığı derinleştireceği uyarısında bulunabilir. Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA) ise İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerine ilişkin denetimlerini sürdürüyor; ancak Pickaxe Dağı gibi askeri boyutu olabilecek tesislere erişim konusunda belirsizlikler devam ediyor.
Trump'ın Newsmax mülakatındaki diğer bir önemli nokta ise, İran'a yönelik olası bir operasyonda müttefiklerle koordinasyon mesajı vermesi oldu. Ancak haberde, Trump'ın mülakatın devamında ne söylediği net olarak aktarılmıyor; kaynak özet, Trump'ın "bir" ifadesiyle kesilmiş durumda. Bu eksiklik, açıklamanın tamamının daha geniş bir stratejinin parçası olup olmadığı sorusunu gündeme getiriyor. Yine de Beyaz Saray'dan henüz resmi bir açıklama gelmedi.
Uzmanlar, Trump'ın bu tür açıklamalarının genellikle İran'a yönelik psikolojik baskı ve caydırıcılık amacı taşıdığını, ancak askeri bir seçeneğin gerçekten masada olduğunu da gösterdiğini belirtiyor. İran'ın nükleer programı, 2015 anlaşmasının ardından kısıtlanmış olsa da, ABD'nin çekilmesi sonrası İran uranyum zenginleştirme düzeyini artırmıştı. Bu durum, bölgesel bir silahlanma yarışını tetikleyebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Trump'ın İran'a yönelik askeri seçenekten bahsetmesi, Türkiye'nin güvenlik ve enerji politikalarını yakından ilgilendiriyor. Türkiye, İran ile uzun sınırı olan ve enerji ihtiyacının önemli bir kısmını İran doğalgazından karşılayan bir ülke. Olası bir askeri çatışma, bölgesel istikrarsızlığı artırarak Türkiye'nin sınır güvenliğini ve enerji arzını tehdit edebilir. Ayrıca Türkiye, Batı ile İran arasında diplomatik denge gözetiyor; ABD'nin tek taraflı askeri eylemleri, Türkiye'nin arabuluculuk rolünü zorlaştırabilir. Ankara, İran'ın nükleer silah edinmesine karşı çıkmakla birlikte, sorunun diplomasiyle çözülmesini savunuyor.
