ABD Yüksek Mahkemesi, Donald Trump yönetiminin ülkede yaşayan yaklaşık 350 bin Haitili ve 6 bin Suriyeli göçmenin sınır dışı edilmesinin önünü açan kararını onayladı. Mahkeme, bu grupların geçici koruma statüsünün (TPS) kaldırılmasına yönelik idari hamleyi hukuka uygun buldu. Karar, sığınmacıların iltica başvurusu yapma hakkını fiilen ortadan kaldırıyor. Muhalif üç yargıçtan biri, kararın insani sonuçlarına dikkat çekerek sert eleştiriler yöneltti.
Kararın Arka Planı ve Hukuki Dayanak
ABD Göçmenlik Yasası kapsamında, ülkelerindeki doğal afet, silahlı çatışma veya olağanüstü durumlar nedeniyle geçici koruma statüsü verilen bireyler, belirli sürelerle ABD'de kalabiliyor. Haitililer 2010 depremi, Suriyeliler ise iç savaş nedeniyle bu statüden yararlanıyordu. Trump yönetimi, 2017 ve 2018'de bu statülerin yenilenmeyeceğini açıklamış, ancak karar federal mahkemelerde defalarca bloke edilmişti. Yüksek Mahkeme'nin son kararı, alt mahkemelerin kararlarını bozarak idarenin takdir yetkisini teyit etti. Mahkeme, başkanlık yetkilerinin geniş yorumlanması gerektiğine vurgu yaparken, Kongre'nin bu konuda açık bir düzenleme yapmadığına dikkat çekti.
Karara muhalefet şerhi koyan Yargıç Sonia Sotomayor, "Bu karar, binlerce insanı belirsizliğe ve potansiyel olarak ölüme terk etmek anlamına geliyor" ifadelerini kullandı. Sotomayor, özellikle Haiti'deki devam eden güvenlik krizine ve Suriye'deki savaşın getirdiği insani felakete atıfta bulunarak, mahkemenin insani boyutu göz ardı ettiğini savundu.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu karar, ABD'nin göç politikasında sert bir dönemeci temsil ediyor. Trump yönetiminin 'Amerika Birinci' politikası çerçevesinde, geçici koruma statülerinin kaldırılmasıyla yüz binlerce kişinin sınır dışı edilmesi gündemde. Karar, Latin Amerika ve Karayipler'den gelen göçmenler için de emsal teşkil edebilir. Haiti, halihazırda çete şiddeti ve siyasi istikrarsızlıkla boğuşurken, sınır dışı edilenlerin ülkelerine dönüşü yeni bir insani krize yol açabilir. Suriyeliler için ise, savaşın devam ettiği bir bölgeye geri gönderilme riski söz konusu. Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (UNHCR), kararın uluslararası hukuka aykırı olabileceği uyarısında bulundu. Avrupa Birliği ve bazı insan hakları örgütleri de kararı kınadı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu karar, Türkiye'nin göç ve mülteci politikaları açısından dolaylı etkiler yaratabilir. Türkiye, halihazırda 3,6 milyon Suriyeli mülteciye ev sahipliği yaparken, ABD'nin sertleşen göç politikaları, uluslararası mülteci rejimine duyulan güveni zedeleyebilir. ABD'nin Suriyelileri sınır dışı etme kararı, Türkiye'deki Suriyelilerin geri dönüş tartışmalarını da etkileyebilir. Ayrıca, bu karar, ABD-Türkiye ilişkilerinde göç konusunun daha fazla gündeme gelmesine neden olabilir. Türkiye'nin, uluslararası toplumda mülteci haklarının korunması için daha aktif bir rol üstlenmesi beklenebilir.
