Fransa'da bir mahkeme, enerji devi TotalEnergies'in iklim planında müşterilerinin sera gazı emisyonlarını da hesaba katmasına hükmetti. Emsal teşkil eden bu karar, ülkenin Kurumsal Gözetim Yasası'nın (Corporate Duty of Vigilance Law) ilk kez iklim değişikliği bağlamında uygulanması anlamına geliyor. Karar, çevre örgütleri ve iklim aktivistleri tarafından tarihi bir adım olarak nitelendirilirken, enerji şirketlerinin sorumluluklarının kapsamına ilişkin tartışmaları alevlendirdi.
Mahkeme kararının ayrıntıları
Paris Ticaret Mahkemesi, TotalEnergies'in iklim risklerini yönetme planının yetersiz olduğuna ve şirketin sadece kendi operasyonlarından değil, ürünlerini kullanan müşterilerinin emisyonlarından da sorumlu olduğuna karar verdi. Buna göre TotalEnergies, 2024 yılına kadar iklim planını güncelleyerek müşteri kaynaklı emisyonları azaltma hedeflerini de dahil etmek zorunda.
Dava, çevre örgütleri tarafından 2020 yılında açılmıştı. FRANCE 24'ten Sharon Gaffney'in aktardığına göre, davacılardan Justine Ripoll, kararın "şirketlerin iklim krizindeki sorumluluklarını gözler önüne serdiğini" belirtti. TotalEnergies ise kararın henüz kesinleşmediğini ve temyiz yoluna gideceklerini duyurdu.
Küresel ve bölgesel boyut
Bu karar, özellikle Avrupa'da şirketlerin iklim taahhütleri konusunda hukuki sorumluluklarını genişleten bir dizi emsal kararın parçası. Hollanda'da Shell, 2021'de benzer bir davada emisyonlarını keskin şekilde azaltma yükümlülüğü almış; İngiltere'de de bazı enerji şirketleri iklim planlarını mahkemede savunmak zorunda kalmıştı. Fransa'daki bu yeni karar, Kurumsal Gözetim Yasası'nın iklim değişikliği alanında ilk kez uygulanmasıyla dikkat çekiyor. Hukukçulara göre, karar diğer Avrupa ülkelerinde de benzer davaların önünü açabilir.
TotalEnergies'in Türkiye dahil birçok ülkede faaliyet gösterdiği düşünüldüğünde, bu karar uluslararası enerji şirketlerinin iklim stratejilerini yeniden gözden geçirmesine yol açabilir. Şirketin Akdeniz'deki doğal gaz ve petrol arama faaliyetleri de benzer hukuki süreçlerle karşı karşıya kalabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Doğrudan Türkiye'yi hedef almasa da bu karar, Türkiye'de faaliyet gösteren uluslararası enerji şirketleri için emsal teşkil edebilir. Özellikle Türkiye'nin iklim değişikliğiyle mücadele kapsamında paris anlaşmasına taraf olması ve net sıfır hedefi açıklaması, benzer hukuki süreçlerin yaşanabileceğine işaret ediyor. Ayrıca, Türk şirketlerinin karbon ayak izi raporlamasına yönelik baskılar artabilir. Karar, Türkiye'nin enerji ithalatında önemli rol oynayan TotalEnergies gibi şirketlerin operasyonlarını etkileyerek, ülkenin enerji güvenliği ve iklim politikalarını dolaylı olarak şekillendirebilir.
