Kanada Ulaşım Emniyeti Kurulu (TSB), 18 Haziran 2023'te Atlas Okyanusu'nda Titanik enkazını ziyaret etmek üzere yola çıkan ve içindeki beş kişiyle birlikte infilak eden Titan denizaltısına ilişkin nihai raporunu yayımladı. Raporda, aracın tasarımındaki ciddi kusurlar, şirketin güvenlik protokollerindeki ihmaller ve düzenleyici denetim eksiklikleri facianın temel nedenleri olarak sıralandı. Titan'ın kompozit gövdesi ve pencere tasarımı, basınca dayanıklılık açısından yetersiz bulunurken, OceanGate şirketinin risk değerlendirme süreçlerindeki başarısızlığı da raporda sert bir dille eleştirildi.
Facianın arka planı ve teknik detaylar
Titan, 2021 yılından itibaren Titanik batığına ticari dalışlar düzenleyen OceanGate Expeditions'a ait özel bir denizaltıydı. 18 Haziran 2023'teki dalışta, araç yaklaşık 3 bin 800 metre derinlikteyken içe çökme (implosion) yaşadı. Olayda OceanGate'in CEO'su Stockton Rush, Fransız denizci Paul-Henri Nargeolet, İngiliz iş insanı Hamish Harding, Pakistanlı iş insanı Shahzada Dawood ve oğlu Suleman Dawood hayatını kaybetti. TSB raporu, Titan'ın karbon fiber ve titanyum kompozit gövdesinin dalış derinliklerindeki basınca dayanamadığını, ayrıca aracın ön kısmındaki akrilik pencerenin de güvenlik standartlarını karşılamadığını ortaya koydu. Raporda ayrıca, OceanGate'in kendi güvenlik değerlendirmelerinde aracı sadece 1.300 metre derinlik için test ettiği, buna rağmen 4.000 metreye dalış yapıldığı belirtildi. Şirketin, ABD mesleki sağlık ve güvenlik kurallarına uymadığı, aracın klaslama kuruluşları tarafından sertifikalandırılmadığı da vurgulandı.
Bölgesel ve küresel boyut
Titan faciası, derin deniz turizminin güvenliği konusunda küresel çapta tartışmaları beraberinde getirdi. ABD, Kanada ve Birleşik Krallık'taki denizcilik otoriteleri, özel denizaltı işletmeciliğine yönelik düzenlemeleri gözden geçirme kararı aldı. Olay, Uluslararası Denizcilik Örgütü'nün (IMO) de gündemine taşınırken, ticari denizaltılar için yeni güvenlik standartları oluşturulması çağrıları yapıldı. Facianın ardından OceanGate iflas ederken, şirketin eski çalışanları güvenlik endişelerini dile getirdikleri için işten çıkarıldıklarını iddia etti. TSB raporu, düzenleyici boşlukların bu tür faciaların önlenmesi için kritik önemde olduğunu gösterdi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Titan faciası, Türkiye'nin denizaltı teknolojisi ve derin deniz araştırmalarındaki gelişmeleri açısından önemli dersler barındırıyor. Türkiye, Mavi Vatan doktrini çerçevesinde deniz altı kaynak araştırmalarına ve milli denizaltı projelerine ağırlık vermektedir. Bu tür facialar, özellikle özel sektör tarafından işletilen deniz araçlarında güvenlik protokollerinin ve bağımsız denetim mekanizmalarının ne kadar hayati olduğunu göstermektedir. Türkiye'nin kendi denizaltı filosunu modernize ederken, TSB raporunda vurgulanan kompozit gövde dayanıklılığı ve sertifikasyon süreçlerine özel önem vermesi gerekmektedir. Ayrıca, uluslararası deniz güvenliği standartlarının geliştirilmesi sürecinde Türkiye'nin aktif rol alması, hem kendi çıkarları hem de bölgesel deniz güvenliği açısından faydalı olacaktır.
