ABD'nin Texas eyaletinde bir mahkeme, Perşembe günü aldığı kararla sosyal medya platformu TikTok'un, küçük yaştaki kullanıcıları uygunsuz içerikten korumaya yönelik çabaları hakkında tüketicileri yanılttığına hükmetti. Texas Bölge Yargıcı Cory Liu, TikTok'un içerik denetim politikalarına ilişkin iddialarının Texas Aldatıcı Ticari Uygulamalar Yasası'nı ihlal ettiğini belirtti. Karar, platformun genç kullanıcıların güvenliği konusundaki taahhütlerinin yasal açıdan bağlayıcı olmadığını ortaya koyuyor.
Gelişmenin Arka Planı
Dava, Texas Başsavcılığı'nın TikTok'un ebeveynlere ve genç kullanıcılara yönelik "güvenli deneyim" vaatlerinin gerçeği yansıtmadığı iddiasıyla açtığı soruşturma sonucunda gündeme geldi. Yargıç Liu'nun kararı, TikTok'un topluluk kuralları ve içerik moderasyonu konusunda kamuoyuna yaptığı açıklamaların aldatıcı olduğunu tespit etti. Mahkeme, platformun küçükleri korumak için etkili bir filtreleme sistemi işletmediğini, ancak bunu yapıyormuş gibi sunduğunu belirledi. TikTok, karara itiraz edeceğini açıkladı.
TikTok sözcüsü, kararın "yanlış" olduğunu savunarak, şirketin genç kullanıcıların güvenliği için sektör lideri politikalar izlediğini öne sürdü. Şirket, yaş doğrulama, içerik kısıtlamaları ve ebeveyn kontrol araçlarına milyarlarca dolar yatırım yaptığını belirtti. Ancak mahkeme, bu araçların etkinliğinin kanıtlanmadığını ve platformun algoritmasının gençleri potansiyel olarak zararlı içeriğe maruz bırakmaya devam ettiğini vurguladı.
Bu dava, ABD'de sosyal medya platformlarına yönelik artan yasal baskının bir parçası. Geçtiğimiz yıl Utah ve Arkansas gibi eyaletler, çocukların sosyal medya kullanımına yaş sınırı getiren yasalar çıkarmıştı. Federal düzeyde ise Çocuk Çevrimiçi Güvenlik Yasası (KOSA) kongrede tartışılıyor. TikTok, Çin merkezli ByteDance'e ait olması nedeniyle ayrıca ulusal güvenlik endişeleriyle de karşı karşıya; ABD'de satışı veya yasaklanması yönünde baskılar sürüyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Karar, yalnızca ABD'de değil, dünya genelinde sosyal medya düzenlemeleri için emsal teşkil edebilir. Avrupa Birliği, Dijital Hizmetler Yasası (DSA) kapsamında çocukların çevrimiçi güvenliğini sağlamak için platformlara katı kurallar getirdi. Eylül 2023'te yürürlüğe giren DSA, çok büyük çevrimiçi platformların risk değerlendirmesi yapmasını ve yaş doğrulama sistemleri kurmasını zorunlu kılıyor. TikTok, ABD'deki bu kararın ardından Avrupa'da da benzer davalarla karşılaşabilir.
Öte yandan, kararın küresel yankıları, otoriter rejimlerin sosyal medyayı kontrol etme çabalarına da gerekçe oluşturabilir. Türkiye gibi ülkelerde, sosyal medya düzenlemeleri zaten sıkı; ancak bu karar, platformların kendi politikalarını şeffaf bir şekilde uygulamadığı yönündeki eleştirileri güçlendirebilir. TikTok'un gençler arasında hızla yayılması, birçok ülkede ebeveynlerin ve düzenleyicilerin endişelerini artırıyor.
Uzmanlar, mahkeme kararının sosyal medya şirketlerinin içerik denetim politikalarını daha şeffaf hale getirmeye zorlayabileceğini belirtiyor. Ancak, platformların algoritmalarının denetlenmesi ve etkin yaptırımların uygulanması konusunda belirsizlikler sürüyor. TikTok, temyiz sürecinde kararı bozdurmaya çalışacak; ancak bu süreç aylar alabilir ve şirketin itibarı üzerinde kalıcı hasar bırakabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
TikTok'un küçükleri koruma vaatleriyle ilgili ABD'de alınan bu karar, Türkiye'yi doğrudan bağlamasa da küresel sosyal medya düzenlemeleri açısından önemli bir emsal oluşturuyor. Türkiye, 2020'de kabul edilen Sosyal Medya Yasası ile platformlara temsilci bulundurma zorunluluğu getirmiş ve içerik kaldırma taleplerine hızlı yanıt vermelerini şart koşmuştu. Ancak çocukların çevrimiçi korunması konusunda etkin denetim mekanizmaları halen tartışmalı. ABD'deki karar, Türkiye'deki düzenleyiciler için platformların taahhütlerini yerine getirip getirmediğini sorgulama fırsatı sunuyor. Ayrıca, TikTok'un genç Türk kullanıcılar arasındaki yaygınlığı düşünüldüğünde, benzer bir davanın Türkiye'de açılması veya düzenleyici kurumların harekete geçmesi gündeme gelebilir. Bu gelişme, dijital güvenlik ve çocuk hakları ekseninde Türkiye'nin de daha sıkı adımlar atması gerektiğini gösteriyor.
