Tigray isyancıları, Etiyopya'nın kuzeyindeki bölgesel başkentleri Mekelle'i terk ederken, hükümet yanlısı güçlerin şehre doğru ilerlediği bildirildi. Bölge sakinleri Cumartesi günü yaptıkları açıklamada, isyancıların şehirden çekildiğini belirtti. Bu gelişme, 2020-2022 yılları arasındaki iç savaştan bu yana yaşanan en şiddetli çatışmaların yaşandığı bir dönemde gerçekleşti.
Çatışmaların Arka Planı ve Güncel Durum
Tigray Halk Kurtuluş Cephesi (TPLF) güçleri, Kasım 2020'de başlayan ve iki yıl süren iç savaşın ardından Ağustos 2022'de ateşkes ilan etmişti. Ancak son haftalarda bölgede yeniden şiddetli çatışmalar patlak verdi. Etiyopya hükümeti, TPLF'nin ateşkesi ihlal ettiğini öne sürerken, isyancılar hükümet güçlerinin bölgeye saldırdığını iddia ediyor.
Yerel kaynaklara göre, hükümet yanlısı güçler Mekelle'in banliyölerine kadar ilerledi. Şehirde panik havası hakim; birçok sakin evlerini terk ederek güvenli bölgelere kaçmaya çalışıyor. İsyancıların şehri neden terk ettiği net değil; bazı kaynaklar taktiksel bir geri çekilme olduğunu belirtirken, diğerleri ağır kayıplar verdiklerini öne sürüyor.
Etiyopya Başbakanı Abiy Ahmed, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, "Terör örgütü TPLF'nin son kalesi de düşmek üzere" ifadelerini kullandı. Tigray yönetimi ise henüz resmi bir açıklama yapmadı. Bölgedeki iletişim hatları büyük ölçüde kesilmiş durumda, bu nedenle bilgi akışı sınırlı.
Bölgesel ve Küresel Yansımalar
Etiyopya'daki istikrarsızlık, Afrika Boynuzu'nun tamamını etkiliyor. Komşu ülkeler Sudan, Eritre ve Somali, gelişmeleri yakından takip ediyor. Eritre, 2020-2022 savaşında Etiyopya hükümetini desteklemişti; şimdi yeniden askeri müdahalede bulunup bulunmayacağı belirsiz. Sudan, zaten iç savaşla boğuşurken, sınırlarından yeni bir mülteci akını riskiyle karşı karşıya.
Birleşmiş Milletler ve Afrika Birliği, taraflara itidal çağrısı yaptı ancak somut bir adım atılmadı. ABD ve Avrupa Birliği, Etiyopya hükümetine ateşkese dönme çağrısı yaparken, TPLF'yi de şiddetten vazgeçmeye davet etti. Ancak uluslararası toplumun etkisi sınırlı görünüyor.
İnsani durum endişe verici boyutlarda. BM verilerine göre, son çatışmalar nedeniyle 500 binden fazla kişi yerinden edildi. Bölgede gıda ve ilaç sıkıntısı had safhada. Yardım kuruluşları, güvenlik nedeniyle operasyonlarını askıya almak zorunda kaldı.
Etiyopya ekonomisi de bu istikrarsızlıktan olumsuz etkileniyor. Enflasyon yüzde 30'un üzerinde seyrediyor, yabancı yatırımlar durma noktasında. Ülkenin borç yükü ve döviz rezervlerindeki erime, hükümetin çatışmayı finanse etme kabiliyetini sınırlıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Etiyopya ile köklü tarihi ve ekonomik ilişkilere sahip. Türk müteahhitlik firmaları ülkede önemli projeler yürütüyor; ayrıca iki ülke arasında savunma sanayii işbirliği bulunuyor. Etiyopya'daki istikrarsızlık, Türk yatırımlarını ve bölgedeki ekonomik çıkarlarını riske atabilir. Bununla birlikte Türkiye, Afrika Boynuzu'nda nüfuzunu artırmak için arabuluculuk rolü üstlenebilir. Kızıldeniz ve Aden Körfezi'ndeki güvenlik dinamikleri, Türkiye'nin deniz ticaret yollarını da dolaylı olarak etkiliyor.
