ABD'li askerler, düşman ülkeler tarafından ticari akıllı telefon sağlayıcılarından satın alınan verilerle gerçek zamanlı olarak takip ediliyor. Bu durum, on yılı aşkın bir süre önce Pentagon'a yapılan uyarılara rağmen devam ediyor. Uzmanlar, ticari veri piyasasındaki boşlukların ulusal güvenlik için ciddi bir tehdit oluşturduğunu belirtirken, Kongre'nin bu konuda acilen yasal düzenleme yapması gerektiğini vurguluyor. Sorun, askeri personelin konum bilgilerinin, sosyal medya ve mobil uygulamalar aracılığıyla toplanarak aracı firmalar tarafından satılmasından kaynaklanıyor.
Sorunun boyutları ve geçmiş uyarılar
Askeri kaynaklara göre, ABD ordusunun yurtdışındaki üslerinde görev yapan personel, sivil hayatta kullandıkları akıllı telefonlar aracılığıyla izlenebiliyor. Örneğin, bir asker eve dönerken spor yapmak için kullandığı bir uygulama, onun konumunu harita üzerinde gösteriyor. Bu veriler, üçüncü taraf veri aracıları tarafından toplanarak, ABD'ye düşman ülkelere satılabiliyor. 2018 yılında yayınlanan bir raporda, bir fitness uygulamasının ABD askeri üslerinin haritasını çıkardığı ortaya çıkmıştı. Benzer şekilde, 2022'de yapılan bir araştırma, düşman ülkelerin bu tür verileri kullanarak ABD askerlerini hedef alabileceğini gösterdi.
Pentagon, 2012'de personelin sosyal medya ve mobil uygulama kullanımını kısıtlayan düzenlemeler yapmış olsa da, bu önlemler yetersiz kaldı. Askerler, kişisel cihazlarında yasaklı uygulamaları kullanmaya devam ediyor. Ayrıca, ticari veri piyasası o kadar büyük ki, ordunun tüm veri akışını kontrol etmesi mümkün değil. Şu anda ABD'de kişisel verilerin toplanması ve satışını düzenleyen federal bir yasa bulunmuyor; bu da veri aracılarının neredeyse hiçbir denetime tabi olmadan faaliyet göstermesine olanak tanıyor.
Bölgesel ve küresel boyut
ABD, dünya genelinde 750'den fazla askeri üsse sahip ve bu üslerde görevli personel, düşman ülkelerin istihbarat birimleri için kolay bir hedef haline gelmiş durumda. Özellikle Çin, Rusya ve İran gibi ülkeler, bu tür verileri kullanarak ABD askeri hareketliliğini izliyor. 2023'te bir Alman gazetesi, Çinli bir şirketin ABD askeri üslerinin konum verilerini satın aldığını ortaya çıkarmıştı. Bu durum, sadece ABD için değil, aynı zamanda müttefik ülkeler için de bir güvenlik riski oluşturuyor. NATO üyesi ülkeler, ortak tatbikatlarda kullanılan verilerin düşman ellere geçmesinden endişe ediyor.
Küresel ölçekte, akıllı telefon verilerinin askeri amaçlarla kullanılması, uluslararası hukukta gri bir alan oluşturuyor. Cenevre Sözleşmeleri, savaş zamanında sivil verilerin askeri hedefleme amacıyla kullanılmasını yasaklıyor, ancak barış zamanında bu tür verilerin toplanması herhangi bir yasağa tabi değil. Bu boşluk, istihbarat örgütlerine geniş bir hareket alanı sağlıyor. ABD Kongresi'nde, ticari veri piyasasını düzenleyen bir yasa tasarısı bulunuyor, ancak bu tasarı henüz yasalaşmadı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, NATO üyesi olarak benzer bir tehditle karşı karşıya. Türk Silahlı Kuvvetleri'nin yurtdışındaki operasyonlarında görevli personel, aynı veri güvenliği zafiyetleriyle karşılaşabilir. Özellikle Suriye, Irak ve Libya'daki askeri varlığımız, düşman unsurlar tarafından ticari veri kullanılarak izlenebilir. Türkiye'nin, ABD'deki bu gelişmeyi yakından takip ederek kendi veri koruma yasalarını gözden geçirmesi ve askeri personelin kişisel veri güvenliğine yönelik önlemleri artırması elzemdir. Ayrıca, uluslararası platformda bu tür veri ticaretine yönelik düzenlemelerin yapılması için çaba göstermelidir.
