İngiltere'nin en büyük perakende zinciri Tesco, İran'daki savaş belirsizliğinin tüketici güvenini ve harcamalarını olumsuz etkilemesiyle, ülke içi satış büyümesinde keskin bir yavaşlama bildirdi. Şirket, 2026'nın ilk çeyreğinde İngiltere'deki benzer mağaza satışlarının yıllık bazda yalnızca %1.2 arttığını açıkladı. Bu oran, bir önceki çeyrekteki %2.5'lik büyümenin yarısından daha az. Ancak bu rakam, City analistlerinin %0.8'lik ortalama beklentisinin üzerinde gerçekleşti. Tesco'nun güçlü çevrimiçi satış performansı, özellikle eve teslimat ve dijital siparişlerdeki artış, bu olumlu sürprizde kilit rol oynadı. Şirket, müşterilerin artan jeopolitik riskler ve enflasyon endişeleri karşısında daha temkinli harcama yaptığını belirtti.
Gelişmenin Arka Planı
Tesco, 2026'nın ilk çeyreğinde (Şubat-Nisan) toplam grup satışlarını 15.2 milyar sterlin olarak açıkladı. Bu rakam, geçen yılın aynı dönemine göre %3.4 artışa işaret ediyor. Ancak bu büyüme, büyük ölçüde enflasyon kaynaklı fiyat artışlarından ve uluslararası operasyonlardan geldi. İngiltere merkezli satışlar, grup gelirlerinin yaklaşık %70'ini oluşturuyor ve bu segmentteki yavaşlama dikkat çekiyor. Tesco CEO'su Ken Murphy yaptığı açıklamada, "Müşterilerimizin İran'daki gelişmelerden etkilendiğini ve harcamalarını daha dikkatli yaptıklarını görüyoruz. Ancak çevrimiçi platformumuza olan talep rekor seviyelere ulaştı" dedi. Şirketin online satışları, aynı dönemde %18 artarak 2.3 milyar sterline yükseldi. Murphy, ayrıca tedarik zinciri maliyetlerindeki artışa ve Orta Doğu'daki belirsizliğe dikkat çekti.
İran'da tırmanan askeri gerilim, küresel petrol fiyatlarının varil başına 95 doların üzerine çıkmasına neden oldu. Bu durum, İngiltere'de gıda ve enerji fiyatlarını doğrudan etkilerken, tüketici güven endeksi Mart ayında 45 puana gerileyerek son iki yılın en düşük seviyesini gördü. Tesco'nun rakibi Sainsbury's ve Asda da benzer eğilimler bildirdi. Analistler, perakende sektörünün önümüzdeki aylarda tüketici harcamalarındaki daralmayla karşı karşıya kalacağını öngörüyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Tesco'nun satışlarındaki yavaşlama, İran-ABD arasındaki askeri gerilimin küresel ekonomiye yayılan ilk somut yansımalarından biri olarak değerlendiriliyor. İngiltere, ABD öncülüğündeki koalisyona hava üssü desteği sağlarken, Orta Doğu'daki istikrarsızlık tedarik zincirlerini ve enerji maliyetlerini vuruyor. Uluslararası Para Fonu (IMF), İran krizinin küresel GSYİH büyümesini bu yıl %0.5 puan azaltabileceği uyarısında bulundu. Tesco gibi büyük perakendeciler, hem tüketici talebindeki azalmaya hem de artan operasyonel maliyetlere uyum sağlamak zorunda kalıyor. Öte yandan, çevrimiçi satışların güçlenmesi, perakende sektörünün dijital dönüşümünü hızlandıran bir faktör olarak öne çıkıyor. Nisan ayı itibarıyla Tesco'nun online pazar payı %28'e ulaştı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İran'daki savaş belirsizliğinin İngiltere perakende devi Tesco'ya yansıması, küresel tedarik zincirlerinin ne kadar kırılgan olduğunu gösteriyor. Türkiye, İran'a komşu bir ülke olarak hem doğrudan ticari hem de enerji bağımlılığı açısından bu gerilimden etkilenebilir. İran-Türkiye ticaret hacmi 2025'te 12 milyar doları aşarken, olası bir yaptırım dalgası Türk ihracatını ve enerji ithalatını olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, küresel enflasyonist baskılar Türkiye'nin zaten yüksek olan fiyat istikrarı sorununu derinleştirebilir. Bu gelişme, Türkiye'nin alternatif tedarikçilere yönelme ve enerji çeşitlendirme ihtiyacını bir kez daha hatırlatıyor.
