Tayland, şirket kurucularının kontrol kaybı endişelerini gidermek ve yeni halka arzları teşvik etmek amacıyla çift sınıflı hisse yapısı oluşturmayı planlıyor. Tayland Menkul Kıymetler Borsası (SET) tarafından desteklenen bu girişim, ülkenin yeni halka arzlardaki durgunluk dönemini sona erdirmeyi hedefliyor. Düzenleyici kurumların önümüzdeki aylarda konuya ilişkin resmi bir çerçeve açıklaması bekleniyor.
Gelişmenin Arka Planı
Çift sınıflı hisse yapısı, şirketlerin farklı oy haklarına sahip iki tür hisse ihraç etmesine olanak tanıyor. Genellikle kuruculara veya yönetime daha fazla oy hakkı veren A grubu hisseler ile halka arz edilen ve daha az oy hakkına sahip B grubu hisseler şeklinde uygulanıyor. Bu model, özellikle teknoloji ve büyüme odaklı şirketlerin kurucularının şirket üzerindeki kontrollerini kaybetme korkusuyla halka arzdan kaçınmasını engellemeyi amaçlıyor.
Tayland Borsası, son yıllarda yeni halka arz sayısında belirgin bir düşüş yaşadı. Küresel ekonomik belirsizlikler, yüksek faiz oranları ve jeopolitik riskler yatırımcı iştahını azaltırken, birçok Taylandlı şirket de yurt dışında, özellikle Singapur veya ABD borsalarında halka arzı tercih ediyor. Çift sınıflı hisse yapısı, bu şirketleri yerel borsaya çekmek için bir teşvik olarak görülüyor.
SET yetkilileri, çift sınıflı hisse yapısının getirilmesiyle birlikte kurumsal yönetim standartlarının korunacağını ve yatırımcı haklarının gözetileceğini vurguluyor. Düzenlemenin detayları henüz netleşmemekle birlikte, oy hakkı farklılıklarının sınırlandırılması ve azınlık hissedarların korunması için ek önlemler alınması bekleniyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Çift sınıflı hisse yapısı dünya genelinde yaygınlaşıyor. ABD'de 2000'li yıllardan itibaren teknoloji devleri Google, Facebook ve Snap gibi şirketler bu yapıyı kullanarak halka arz oldu. Asya'da ise Hong Kong ve Singapur borsaları, 2018'den itibaren çift sınıflı hisseye izin vererek önemli teknoloji şirketlerini kendine çekti. Çin'in Alibaba'sı 2019'da Hong Kong'da ikincil halka arzını gerçekleştirirken, bu yapıdan yararlandı.
Tayland'ın bu adımı, bölgesel borsalar arasındaki rekabette geri kalmamak için atılmış stratejik bir hamle olarak değerlendiriliyor. Singapur ve Hong Kong'un yanı sıra Japonya ve Güney Kore de benzer düzenlemeler üzerinde çalışıyor. Tayland, Güneydoğu Asya'nın ikinci büyük ekonomisi olarak, bölgesel finans merkezi olma hedefi doğrultusunda yeni nesil şirketleri cezbetmeye çalışıyor.
Ancak çift sınıflı hisse yapısı, kurumsal yönetim açısından tartışmalı bir konu. Bazı yatırımcılar ve proxy danışmanlık şirketleri, bu yapının yönetim kurulunun hesap verebilirliğini zayıflattığını ve azınlık hissedarların çıkarlarını riske attığını savunuyor. Tayland'da da benzer endişelerin dile getirilmesi muhtemel. Düzenleyicilerin, yatırımcı güvenini sarsmadan bu yeniliği hayata geçirmesi kritik önem taşıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Tayland'ın çift sınıflı hisse yapısı hamlesi, Türkiye için dolaylı da olsa önemli dersler içeriyor. Türkiye'de Borsa İstanbul'da halka arzlar son yıllarda artış gösterse de, özellikle teknoloji girişimleri ve aile şirketleri, kontrol kaybı endişesiyle halka arza mesafeli duruyor. Çift sınıflı hisse yapısı, Türkiye'de de tartışılabilir ve Sermaye Piyasası Kurulu'nun gündemine gelebilir. Ayrıca, küresel borsalar arasındaki rekabet, Türkiye'nin de yeni nesil şirketleri çekmek için düzenleyici çerçevesini gözden geçirmesini gerekli kılabilir. Ancak kurumsal yönetim standartlarından ödün vermeden, yatırımcı haklarını koruyacak bir model tasarlanması şart.
