Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü'nün (FAO) yayımladığı yeni bir rapor, dünya genelinde kişi başına tavuk tüketiminin 1961'den bu yana altı kat arttığını ortaya koydu. Rapora göre, küresel et arzı son 60 yılda dört katına çıkarak 2023'te 360 milyon tona ulaştı ve bu artışın önümüzdeki yıllarda da devam etmesi bekleniyor. Özellikle tavuk eti, düşük maliyeti ve hızlı üretim döngüsü sayesinde en çok tercih edilen protein kaynağı haline gelirken, çevresel etkileri ve hayvan refahı endişeleri de tartışmaları beraberinde getiriyor. FAO, mevcut eğilimlerin sürmesi halinde 2050 yılına kadar et tüketiminin yüzde 50 daha artacağını öngörüyor.
Küresel et tüketiminde tavuğun yükselişi
FAO raporu, 1961'de kişi başına yıllık 3 kilogram olan tavuk tüketiminin 2023'te 18 kilograma yükseldiğini gösteriyor. Bu artış, özellikle gelişmekte olan ülkelerde hızlı kentleşme ve artan gelir seviyeleriyle paralellik gösteriyor. Tavuk eti, sığır ve domuz etine kıyasla daha düşük karbon ayak izine sahip olmasıyla da öne çıkıyor. Ancak raporda, endüstriyel tavuk üretiminin su kullanımı, antibiyotik direnci ve atık yönetimi gibi çevresel maliyetlerine de dikkat çekiliyor. Küresel et arzının yüzde 40'ını oluşturan tavuk, 2020'lerde domuz etini geride bırakarak en çok üretilen et türü haline geldi. Amerika Birleşik Devletleri, Brezilya ve Çin, tavuk üretiminde başı çekerken, Afrika kıtasında tüketim henüz düşük seviyelerde seyrediyor.
Sürdürülebilirlik ve sağlık tartışmaları
Rapor, artan et tüketiminin iklim değişikliği üzerindeki etkilerine de vurgu yapıyor. Hayvancılık sektörü, küresel sera gazı emisyonlarının yaklaşık yüzde 14,5'inden sorumlu. Tavuk üretimi, sığır etine göre kilogram başına daha az emisyon üretse de, toplam et tüketimindeki büyüme çevresel baskıyı artırıyor. Uzmanlar, bitki bazlı alternatiflerin ve laboratuvar ortamında üretilen etlerin yaygınlaşmasının bu baskıyı azaltabileceğini belirtiyor. Ayrıca aşırı et tüketiminin kalp hastalıkları ve bazı kanser türleriyle ilişkili olduğuna dair kanıtlar, beslenme alışkanlıklarının yeniden gözden geçirilmesi gerektiğini ortaya koyuyor. FAO, sürdürülebilir tarım uygulamaları ve tüketici farkındalığının artırılmasıyla, hem gıda güvencesinin sağlanması hem de çevresel etkilerin azaltılmasının mümkün olduğunu savunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de tavuk eti tüketimi, dünya ortalamasına benzer şekilde son 20 yılda hızla artarak kişi başına 21 kilograma ulaştı. Bu durum, Türkiye'nin kanatlı hayvan sektöründe önemli bir üretici ve ihracatçı konumuna gelmesini sağladı. Ancak artan üretim, yem maliyetleri ve su kaynakları üzerinde baskı yaratırken, iklim değişikliğiyle mücadele hedefleri açısından da sektörün karbon ayak izinin azaltılması gerekiyor. Türkiye'nin Avrupa Birliği'ne tavuk ihracatında önemli bir rol oynaması, sürdürülebilirlik standartlarını yakından takip etmesini zorunlu kılıyor. Rapordaki küresel eğilimler, Türkiye'nin tarım politikalarında bitki bazlı protein alternatiflerine ve çevre dostu üretim yöntemlerine daha fazla yer vermesi gerektiğine işaret ediyor.
