Tanzanya'da hükümetin siyasi mitingleri yasaklamasının ardından başlatılan muhalefet baskısı kapsamında polis, 130 kişiyi "suça teşvik etmek" suçlamasıyla gözaltına aldı. Yetkililer, bu operasyonun kamu düzenini korumak amacıyla yapıldığını belirtirken, sivil toplum örgütleri ve uluslararası insan hakları kuruluşları uygulamayı ifade özgürlüğüne yönelik bir saldırı olarak değerlendiriyor. Gözaltılar, başkent Dodoma ve ticaret merkezi Darüsselam başta olmak üzere ülke genelinde eş zamanlı olarak gerçekleştirildi.
Gelişmenin Arka Planı
Tanzanya Devlet Başkanı Samia Suluhu Hassan, geçtiğimiz haftalarda yaptığı açıklamada, "ulusal güvenlik ve istikrar" gerekçesiyle tüm siyasi mitingleri yasakladıklarını duyurmuştu. Bu karar, özellikle 2025 yılında yapılması planlanan genel seçimler öncesinde muhalefetin örgütlenme çabalarını engellemeye yönelik olarak yorumlandı. Polis sözcüsü David Silombela, gözaltına alınan 130 kişinin sosyal medya üzerinden ve toplu etkinliklerde "şiddet ve isyanı teşvik eden" içerikler paylaştığını iddia etti. Ancak muhalefet partileri, bu suçlamaların asılsız olduğunu ve yönetimin artan otoriter eğilimlerinin bir parçası olduğunu savunuyor.
Son yıllarda Tanzanya'da hükümetin medya ve sivil toplum kuruluşları üzerindeki baskısı belirgin şekilde arttı. 2022'de kabul edilen siber suçlar yasası, ifade özgürlüğünü kısıtlayıcı hükümler içeriyor. Ayrıca, geçtiğimiz ay bir gazeteci ve bir insan hakları aktivisti, hükümeti eleştirdikleri gerekçesiyle tutuklanmıştı. Bu gelişmeler, ülkenin demokratik kazanımlarının geriye gittiği yönünde endişelere yol açıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Tanzanya, Doğu Afrika'nın en büyük ekonomilerinden biri olarak bölgesel istikrar açısından önemli bir aktör. Komşusu Kenya ve Uganda ile ticari ilişkileri, ayrıca Hint Okyanusu'na kıyısı sayesinde stratejik bir konuma sahip. Ancak son yıllarda iç siyasetteki gerginlikler, yabancı yatırımcıların ülkeye olan güvenini sarsıyor. Uluslararası Af Örgütü ve İnsan Hakları İzleme Örgütü, Tanzanya hükümetine siyasi muhalefete yönelik baskıyı sonlandırma çağrısı yaptı. ABD ve Avrupa Birliği, sivil toplum alanındaki daralmayı yakından takip ettiklerini belirtti. İngiltere, geçtiğimiz hafta konuyla ilgili bir uyarı yayınlayarak Tanzanya'nın demokratik reformlara dönmesi gerektiğini vurguladı. Afrika Birliği ise henüz resmi bir açıklama yapmış değil, ancak bölgedeki diğer otoriter eğilimlere karşı hassasiyet gösteriyor.
Tanzanya'daki bu gelişmeler, aynı zamanda Doğu Afrika Topluluğu (EAC) içinde demokrasi ve insan hakları standartlarının korunması açısından da kritik. Uganda ve Ruanda gibi ülkelerde de benzer baskıcı uygulamalar görülürken, Tanzanya'nın bu konudaki tutumu bölgesel dengeleri etkileyebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Tanzanya, Türkiye'nin Afrika açılımı politikası kapsamında önemli bir partnerdir. Türkiye, Tanzanya'da büyükelçilik bulundurmakta ve iki ülke arasında ticaret hacmi son on yılda istikrarlı bir şekilde artmaktadır. Tanzanya'daki siyasi istikrarsızlık, Türk yatırımcıları (inşaat, savunma sanayii ve tarım sektörlerinde) olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, bölgede demokrasi ve insan haklarının gerilemesi, Türkiye'nin Afrika'daki yumuşak güç stratejisini zorlaştırabilir. Diğer yandan, Türkiye, iç işlerine karışmama ilkesi gereği Tanzanya hükümetine doğrudan eleştiri yöneltmezken, bu tür gelişmeler karşısında diplomatik bir denge politikası izlemek durumunda kalabilir. Ancak doğrudan bir etkiden söz etmek için henüz erken; gelişmeler takip edilmelidir.
