Londra — İngiltere'de hükümet kaynaklarına göre bakanlar, savunma harcamalarını artırmak için enerji bütçesinden yaklaşık 2 milyar sterlinlik tasarruf sağlamayı planlıyor. Bu tasarrufun önemli bir bölümünün, düşük karbonlu ısıtma sistemlerine geçişi teşvik eden kazan yükseltme programından (Boiler Upgrade Scheme) kısıntı yapılarak elde edileceği belirtiliyor. Konuya yakın kaynaklar, ısı pompası sübvansiyonlarında kesintiye gidileceğini doğruladı. Hükümet henüz resmi bir açıklama yapmadı.
Isı pompası desteklerinde kesinti sinyali
Isı pompaları, fosil yakıtlı kazanların yerine geçerek karbon emisyonlarını azaltmayı amaçlayan bir teknoloji olarak öne çıkıyor. İngiltere'de hükümet, 2028 yılına kadar yılda 600 bin ısı pompası kurulumu hedefiyle çeşitli teşvikler sunuyor. Kazan yükseltme programı kapsamında ev sahiplerine ısı pompası kurulumu için 7.500 sterline kadar hibe sağlanıyor. Ancak enerji fiyatlarındaki dalgalanmalar ve yüksek kurulum maliyetleri nedeniyle programın etkinliği tartışılıyor. Bakanların, savunma bütçesini güçlendirmek için bu alandaki fonları kısmayı değerlendirdiği ifade ediliyor.
Hükümet kaynakları, enerji bütçesinden yapılacak 2 milyar sterlinlik tasarrufun bir kısmının doğrudan ısı pompası hibelerinden karşılanacağını söylüyor. Bu hamle, iklim hedefleriyle çelişebileceği gerekçesiyle eleştirilere yol açabilir. İngiltere, 2050 net sıfır emisyon hedefi doğrultusunda binaların ısıtılmasında karbon salımını azaltmayı taahhüt etmişti. Uzmanlar, sübvansiyonların azalmasının ısı pompası pazarını olumsuz etkileyebileceği ve tüketicilerin fosil yakıtlı sistemlere yönelmesine neden olabileceği uyarısında bulunuyor.
Savunma harcamaları ve bütçe öncelikleri
İngiltere Başbakanı Rishi Sunak, geçtiğimiz yıl savunma harcamalarının 2030'a kadar GSYİH'nın %2,5'ine çıkarılacağını açıklamıştı. Bu hedef, Rusya'nın Ukrayna işgali sonrası değişen güvenlik ortamında NATO müttefiklerinin savunma bütçelerini artırma taahhütleriyle uyumlu. Ancak bu artışın finansmanı için diğer bütçe kalemlerinde kesintiye gidilmesi gerekiyor. Hükümet, enerji desteklerini de içeren çeşitli alanlarda tasarruf arayışında. Isı pompası sübvansiyonları, savunma harcamalarına kaynak yaratmak için potansiyel bir kalem olarak görülüyor.
Muhalefet partileri ve çevre örgütleri, iklim politikalarından feragat edilmesinin uzun vadeli maliyetleri artıracağını savunuyor. Enerji ve İklim Değişikliği Bakanlığı sözcüsü, bütçe kararlarının henüz kesinleşmediğini ve görüşmelerin sürdüğünü belirtti. Hazine'nin önümüzdeki haftalarda yapacağı harcama gözden geçirmesiyle nihai kararın netleşmesi bekleniyor.
Öte yandan, ısı pompası sektörü temsilcileri, sübvansiyonların ani bir şekilde kesilmesinin piyasada güven kaybına yol açacağını ve yeşil geçişin yavaşlayacağını dile getiriyor. İngiltere'de ısı pompası kurulumları halihazırda hedeflenen seviyelerin oldukça altında. 2023'te yalnızca 50 bin civarında kurulum yapıldığı tahmin ediliyor. Bu durum, hükümetin 2028 hedefine ulaşmasını zorlaştırıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İngiltere'nin savunma harcamalarını artırmak için iklim ve enerji desteklerinden kısıntıya gitmesi, küresel savunma harcamalarındaki artış eğilimini yansıtıyor. NATO üyesi olarak Türkiye de savunma bütçesini güçlendirme yönünde adımlar atıyor. Ancak Türkiye, enerji dönüşümü konusunda henüz emekleme aşamasında ve fosil yakıtlara bağımlılığı yüksek. İngiltere'nin ısı pompası sübvansiyonlarını kesmesi, Avrupa'da yeşil enerji politikalarının gözden geçirilmesine işaret ediyor. Bu durum, Türkiye'nin kendi enerji teşviklerini planlarken iklim hedefleri ile mali disiplin arasında denge kurması gerektiğini gösteriyor. Ayrıca savunma harcamalarının finansmanı için yeşil yatırımlardan vazgeçilmesi, uzun vadede enerji güvenliğini riske atabilir.
