Afganistan'da Taliban yönetiminin destekçileri, başkent Kabil'de sokaklara dökülerek dans etti ve selfie çekti. Taliban'ın üçüncü yıldönümü kutlamaları kapsamında düzenlenen etkinliklerde, silahlı gruplar ve sivil destekçiler bir araya geldi. Kutlamalar, ülkenin bazı bölgelerinde devam eden ekonomik kriz ve insani yardım ihtiyaçlarına rağmen gerçekleşti. Taliban yönetiminin ülkeyi ele geçirmesinin üzerinden üç yıl geçerken, Kabil'deki görüntüler hem iç kamuoyunda hem de uluslararası toplumda farklı tepkilere yol açtı.
Kutlamaların arka planı
Taliban'ın 15 Ağustos 2021'de Kabil'i ele geçirmesinin ardından, yönetim her yıl bu tarihi 'zafer günü' olarak kutluyor. Bu yılki kutlamalar, ülkenin çeşitli kentlerinde ve özellikle Kabil'de yoğun katılımla gerçekleşti. Kutlamalara katılanlar, Taliban bayrakları taşıdı, marşlar söyledi ve dans etti. Bazı destekçiler, cep telefonlarıyla selfie çekerek anı ölümsüzleştirdi. Özellikle gençlerin yoğun ilgi gösterdiği etkinliklerde, Taliban yönetiminin başarılarını öven sloganlar atıldı.
Taliban yönetimi, ülkenin güvenliğini sağladığını ve dış güçlere karşı bağımsızlık kazandığını savunuyor. Ancak ülke, uluslararası yaptırımlar nedeniyle ekonomik zorluklarla karşı karşıya. Birleşmiş Milletler raporlarına göre, Afganistan nüfusunun büyük bir kısmı açlık ve yoksullukla mücadele ediyor. Bu durum, kutlamaların zamanlamasını tartışmalı hale getiriyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Taliban'ın kutlamaları, bölgesel güçlerin ve uluslararası toplumun dikkatini yeniden Afganistan'a çekti. Pakistan, Çin ve Rusya gibi ülkeler Taliban ile ilişkilerini sürdürürken, Batılı ülkeler yönetimi tanımıyor. ABD ve Avrupa Birliği, Taliban'ın insan hakları ihlallerini ve kısıtlayıcı politikalarını eleştiriyor. Özellikle kadınların eğitim ve çalışma haklarının kısıtlanması, uluslararası toplumun ana gündem maddelerinden biri.
Kutlamalar, Afganistan'daki güvenlik durumunun da yeniden değerlendirilmesine neden oldu. Ülkede IŞİD gibi terör örgütlerinin varlığı sürerken, Taliban'ın bu gruplarla mücadelesi yetersiz bulunuyor. Ayrıca, bölgesel istikrar açısından Afganistan'daki gelişmeler, komşu ülkeler için risk oluşturmaya devam ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Afganistan'daki gelişmeleri yakından takip ediyor. Taliban yönetimi ile diplomatik ilişkilerini sürdüren Ankara, ülkedeki istikrarın sağlanmasını ve insani krizin önlenmesini önemsiyor. Türkiye, Afganistan'da kalkınma yardımları ve eğitim projeleriyle etkin olmaya çalışıyor. Ancak, Taliban'ın kadın hakları konusundaki tutumu, Türkiye'nin de aralarında bulunduğu bazı ülkelerde eleştiriliyor. Bölgesel güvenlik açısından, Afganistan'da yaşanabilecek çatışmaların Türkiye'ye sığınmacı akınına yol açabileceği endişesi sürüyor. Bu nedenle, Türkiye'nin Afganistan politikası, hem insani hem de güvenlik boyutlarıyla şekilleniyor.
