Taliban yönetimi, Avrupa Birliği ile Afgan sığınmacıların geri gönderilmesi konusunda görüşmek üzere üst düzey bir heyeti Brüksel'e göndermeye hazırlanıyor. Afganistan'daki yetkililer, Belçika'nın heyete vize verdiğini ve kritik toplantının yarın (Salı) gerçekleşeceğini duyurdu. Bu, Taliban'ın Ağustos 2021'de Kabil'i ele geçirmesinden bu yana AB ile sığınmacılar konusunda yapılan en üst düzey diplomatik temas olarak dikkat çekiyor.
Görüşmenin arka planı ve tarafların beklentileri
AB, 2021'deki çekilme sonrası Avrupa'ya yönelen Afgan göçmen dalgasıyla başa çıkmak için Taliban ile diyalog kanallarını açık tutmaya çalışıyor. Brüksel yönetimi, özellikle iltica başvuruları reddedilen Afganların ülkelerine dönüşünü hızlandırmak istiyor. Ancak Taliban'ın insan hakları karnesi, özellikle kadın ve kız çocuklarının eğitim ve çalışma haklarındaki kısıtlamalar, bu görüşmeleri hassas kılıyor.
Taliban ise uluslararası meşruiyet arayışında bu tür temasları bir fırsat olarak görüyor. Heyette Dışişleri Bakanlığı yetkililerinin yanı sıra mülteci işlerinden sorumlu bürokratlar da yer alıyor. Kabil yönetimi, sığınmacıların gönüllü dönüşü için güvenlik garantisi vermeye hazır olduğunu sinyalini veriyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Türkiye'yi de ilgilendiren bir mesele
Afgan göçmen meselesi sadece AB'yi değil, aynı zamanda İran, Pakistan ve Türkiye gibi transit ülkeleri de yakından ilgilendiriyor. Avrupa'ya ulaşan Afganların büyük kısmı Türkiye üzerinden geçiyor. Türkiye, son yıllarda Afgan sığınmacıların Avrupa'ya geçişinde kilit bir rota haline geldi. AB'nin Taliban ile bu görüşmesi, Türkiye'nin de sınır güvenliği ve geri kabul anlaşmaları kapsamında yakından takip ettiği bir gelişme.
Uluslararası toplum, Taliban'ın tanınması konusunda bölünmüş durumda. AB, insani yardım kanallarını açık tutarken, siyasi tanıma için henüz bir adım atmış değil. Ancak sığınmacı krizi, Brüksel'i zorunlu bir diyaloğa itiyor. Uzmanlar, bu görüşmenin ileride AB'nin Taliban'a yönelik yaptırımlarının gözden geçirilmesine kapı aralayabileceğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Afgan sığınmacılar için hem hedef hem de transit ülke konumunda. AB'nin Taliban ile sığınmacıların geri dönüşü konusunda anlaşmaya varması, Türkiye üzerindeki göç baskısını bir miktar azaltabilir. Ancak Ankara, bu sürecin dışında kalmamak için kendi diplomatik girişimlerini sürdürüyor. Türkiye, Taliban ile daha önce Kabil'deki büyükelçiliğini açarak farklı bir yol izlemişti. Brüksel'deki görüşmelerin sonucu, Türkiye'nin de göç politikalarını ve sınır güvenliği stratejilerini yeniden şekillendirmesine neden olabilir.
