İran, geçtiğimiz günlerde İsrail tarafından düzenlenen bir dizi hava saldırısının, ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) ile “tam koordineli” bir şekilde gerçekleştirildiğini öne sürdü. Anadolu Ajansı'nın haberine göre, Tahran yönetimi Pazartesi günü yaptığı açıklamada, saldırıların ABD'nin bölgedeki askeri varlığı ve istihbarat desteği olmadan mümkün olmadığını vurguladı. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, “Siyonist rejimin eylemlerinde Amerika Birleşik Devletleri'nin doğrudan sorumluluğu açıktır. Tırmanan gerginliğin sonuçları tüm bölgeyi etkileyecektir” ifadelerini kullandı. Bu açıklama, İsrail’in İran’ın askeri tesislerine yönelik hava operasyonunun ardından geldi ve iki ülke arasında yıllardır süren gölge savaşın açık çatışmaya dönüşme riskini artırdı.
İsrail'in İran'a Yönelik Operasyonu
İsrail, geçen hafta içinde İran'ın nükleer ve askeri altyapısını hedef alan bir dizi hava saldırısı düzenledi. Saldırılarda, Tahran yakınlarındaki askeri üsler ve İsfahan bölgesindeki hassas tesisler vuruldu. İsrail ordusu, operasyonun “İran'ın bölgedeki saldırgan eylemlerine” yanıt olarak gerçekleştirildiğini duyurdu. Ancak İran, saldırıların boyutunu küçümseyerek yalnızca sınırlı hasar oluştuğunu iddia etti. Buna karşın, İran Devrim Muhafızları Ordusu (DMO), saldırılarda birkaç askerin hayatını kaybettiğini doğruladı. İki ülke arasında bu tür doğrudan çatışmalar, İran-Irak Savaşı'ndan bu yana görülmemiş bir durum olarak kayıtlara geçti. Analistler, saldırının İsrail’in uzun süredir planladığı bir operasyonun parçası olduğunu ve ABD'nin CENTCOM aracılığıyla istihbarat, lojistik ve plânlama desteği sağladığını belirtiyor.
Bölgesel Tepkiler ve Artan Gerilim
İran'ın suçlamaları, bölgede tansiyonun zaten yüksek olduğu bir döneme denk geldi. İsrail-Hamas çatışmasının Gazze'de yarattığı yıkım, Lübnan Hizbullah'ı ile sınır ötesi çatışmalar ve Yemen'deki Husilerin Kızıldeniz'deki saldırıları, Ortadoğu'yu büyük bir savaşın eşiğine getirmiş durumda. ABD ise İran'ın iddialarını yalanlamakla birlikte, İsrail’in meşru müdafaa hakkını desteklediğini açıkladı. Beyaz Saray’dan yapılan açıklamada, “İsrail'in kendini savunma hakkı vardır, ancak gerilimin daha da tırmanmasını istemiyoruz” ifadeleri kullanıldı. Bu arada, Rusya ve Çin, tarafları itidale çağırırken, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nde acil toplantı talepleri gündeme geldi. İran’ın gözünde ABD’nin doğrudan dahli, her an patlak verebilecek bölgesel bir yangının habercisi olarak görülüyor.
İran’ın Misilleme Tehdidi
Tahran, saldırılara misilleme yapacağını duyurdu, ancak zamanlama ve yöntem konusunda net bir açıklama yapmadı. İran DMO Komutanı Tümgeneral Hüseyin Selami, “ABD ve İsrail, bu saldırıların bedelini ödeyecek” dedi. İran'ın elindeki seçenekler arasında, Basra Körfezi'ndeki deniz trafiğini hedef almak, İsrail’e karşı vekil güçleri harekete geçirmek veya nükleer programını hızlandırmak yer alıyor. Ancak uzmanlar, İran’ın olası bir misillemenin bölgesel savaşı tetikleyebileceğinin farkında olduğunu ve bu nedenle hesaplı adımlar atacağını belirtiyor. Bu arada, İran’ın nükleer anlaşma müzakereleri de bu kriz nedeniyle askıya alınmış durumda. Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu (IAEA), İran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini izlemeye devam ediyor, ancak Tahran’ın işbirliği konusunda direnç göstermesi endişeleri artırıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin komşu bölgelerindeki istikrarsızlığı doğrudan etkileme potansiyeline sahiptir. İran ve İsrail arasında olası bir savaş, Türkiye'nin güney sınırlarında yeni bir mülteci akınına, enerji fiyatlarında dalgalanmalara ve bölgesel ticaret yollarının sekteye uğramasına neden olabilir. Türkiye, hem İran hem de İsrail ile diplomatik ve ekonomik ilişkilerini dengelemeye çalışırken, bu kriz Ankara'yı iki ateş arasında bırakabilir. Ayrıca, ABD'nin bölgedeki askeri varlığının artması, Türkiye'nin güvenlik çıkarları ve Kuzey Irak'taki PKK varlığı gibi konularda yeni gerilimler yaratabilir. Türkiye'nin bu süreçte arabulucu rolü üstlenmesi, hem kendi çıkarları hem de bölgesel barış açısından kritik önem taşımaktadır.
