Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman, Cuma günü ABD Başkanı Donald Trump ile bir telefon görüşmesi gerçekleştirdi. Suudi basın ajansı SPA’nın bildirdiğine göre, liderler görüşmede başta Washington ile Tahran arasındaki müzakereler olmak üzere bölgesel gelişmeleri ele aldı. Görüşmenin gündeminde ayrıca iki ülke arasındaki stratejik ortaklık ve bölgesel istikrar konularının yer aldığı belirtildi.
Görüşmenin Arka Planı ve İçeriği
Suudi Veliaht Prensi ile ABD Başkanı arasındaki telefon görüşmesi, ABD ile İran arasında dolaylı müzakerelerin sürdüğü bir dönemde gerçekleşti. SPA’nın aktardığına göre, liderler “bölgesel gelişmeleri ve ikili ilişkileri” kapsamlı şekilde değerlendirdi. Özellikle İran’ın nükleer programı ve bölgedeki faaliyetlerine yönelik endişelerin ele alındığı tahmin ediliyor.
Görüşme, Trump yönetiminin İran’a yönelik azami baskı politikasını sürdürdüğü bir döneme denk geldi. ABD, İran’ın nükleer anlaşmaya dönmesi ve bölgedeki vekil güçlerini kontrol altına alması için diplomatik kanalları zorluyor. Suudi Arabistan ise İran’ın Yemen, Suriye ve Irak’taki etkisinden doğrudan endişe duyan bir aktör olarak Washington ile koordinasyon halinde.
SPA, görüşmede ayrıca “Ortadoğu’da barış ve güvenlik” konularının ele alındığını duyurdu. Bu kapsamda Yemen’deki ateşkes çabaları ve Filistin meselesinin de masada olduğu düşünülüyor. Suudi Arabistan, Yemen’de Husilere karşı savaşta ABD desteğine bağımlı olmayı sürdürüyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
ABD-İran müzakereleri, Ortadoğu’nun geleceği açısından hayati önem taşıyor. Suudi Arabistan, İran’ın nükleer silah kapasitesine ulaşmasını engellemek isterken, aynı zamanda Tahran’ın bölgedeki nüfuzunun sınırlandırılmasını talep ediyor. Trump yönetimi ise İran’ı müzakere masasına çekmek için ekonomik yaptırımları ve askeri caydırıcılığı bir arada kullanıyor.
Telefon görüşmesi aynı zamanda Suudi Arabistan’ın ABD’nin Ortadoğu politikasındaki kilit rolünü teyit ediyor. Trump döneminde Riyad-Washington ilişkileri, özellikle silah satışları ve enerji politikaları ekseninde güçlenmişti. Ancak iki ülke arasında insan hakları, Kaşıkçı cinayeti gibi konularda zaman zaman gerilim yaşanmıştı.
İran tarafı ise müzakerelere temkinli yaklaşıyor. Tahran yönetimi, ABD’nin güvenilirliğini sorgularken, Suudi Arabistan’ın müzakerelerde taraf olmasına itiraz ediyor. İranlı yetkililer, bölgesel sorunların çözümünde Yemen ateşkesi ve Filistin meselesi gibi konuların da masaya yatırılması gerektiğini savunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD-İran müzakereleri ve Suudi Arabistan’ın bu sürece dahil olması, Türkiye’nin Ortadoğu politikası açısından doğrudan sonuçlar doğuruyor. Türkiye, İran ile enerji ve ticaret ilişkilerini sürdürürken, Suudi Arabistan’la özellikle Katar krizi ve Yemen savaşı bağlamında zaman zaman anlaşmazlık yaşamıştı. ABD ile ilişkilerde ise Ankara’nın S-400 ve F-35 gibi konulardaki pozisyonu biliniyor. Bu görüşme, ABD’nin bölgede Suudi Arabistan’ı öncelediği algısını güçlendirebilir. Türkiye’nin hem İran’la enerji işbirliği hem de Suudi Arabistan’la siyasi rekabeti dengede tutması gerekiyor. Ayrıca, ABD’nin İran’a yönelik baskı politikası, bölgesel istikrarsızlığı artırarak Türkiye’nin güney sınırlarındaki güvenlik riskini yükseltebilir.
