Suudi Arabistan'da Kovid-19 kısıtlamalarının ardından yeniden artan umre ve hac ziyaretleri sırasında, ülkeye gelen bazı hacı adayları ve turistler sosyal medya paylaşımları gerekçesiyle gözaltına alınıyor. Orta Doğu merkezli Middle East Eye'ın haberine göre, özellikle Suudi makamlarınca 'dini ve ahlaki değerlere aykırı' bulunan içerikler nedeniyle en az bir düzine yabancı uyruklu kişi alıkonuldu. Gözaltına alınanlar arasında Mısır, Ürdün ve Nijerya vatandaşlarının yanı sıra bazı Batılı turistlerin de bulunduğu belirtiliyor. Suudi Arabistan İçişleri Bakanlığı, konuyla ilgili resmi bir açıklama yapmazken, insan hakları örgütleri uygulamanın keyfi olduğunu ve uluslararası hukuku ihlal ettiğini savunuyor.
Suudi Arabistan'ın Sosyal Medya Denetimi ve Yabancıların Durumu
Suudi Arabistan, 2019 yılından bu yana turistik vize uygulamasını başlatmış ve ülkeye giriş yapan yabancı sayısını artırmayı hedeflemişti. Ancak ülkede sıkı bir sosyal medya denetimi mevcut. Suudi yasalarına göre, 'kamu düzenini bozucu', 'dini hassasiyetleri rencide edici' veya 'ahlaka aykırı' paylaşımlar yapanlar para cezası veya hapis cezasıyla karşılaşabiliyor. Özellikle Ramazan ayı ve hac döneminde bu denetimlerin arttığı gözlemleniyor. Gözaltına alınan turistlerin çoğunun, sosyal medyada Mekke ve Medine'de çektikleri videolar veya fotoğraflar nedeniyle sorgulandığı iddia ediliyor. Bazı turistlerin ise Suudi kültürüne eleştirel yorumlar yaptıkları için alıkonulduğu öne sürülüyor. Suudi yetkililer, bu tür uygulamaların ülkenin güvenliği ve istikrarı için gerekli olduğunu savunurken, insan hakları grupları ise ifade özgürlüğünün kısıtlandığını ve keyfi tutuklamaların arttığını belirtiyor. Özellikle Suudi Arabistan'ın vizyon 2030 hedefleri kapsamında turizmi teşvik etmesi ile bu tür uygulamalar arasındaki çelişki dikkat çekiyor.
Bölgesel Tepkiler ve Küresel Yansımalar
Suudi Arabistan'ın uyguladığı bu sıkı denetim, bölgedeki diğer ülkelerden de tepki çekiyor. Mısır ve Ürdün gibi ülkeler, vatandaşlarının keyfi gözaltına alındığı gerekçesiyle Suudi makamlarla diplomatik temaslara başladı. Arap dünyasında sosyal medya kullanımının yaygın olduğu göz önüne alındığında, bu tür uygulamaların diğer Körfez ülkelerine de sıçrayabileceği endişesi var. Küresel çapta ise insan hakları örgütleri, Suudi Arabistan'ı ifade özgürlüğünü ihlal etmekle suçluyor. Uluslararası Af Örgütü, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, Suudi Arabistan'ın turistlere yönelik bu uygulamasının uluslararası hukuka aykırı olduğunu ve derhal sonlandırılması gerektiğini belirtti. Öte yandan, Suudi Arabistan'ın Batılı ülkelerle olan ticari ve siyasi ilişkileri, bu tür insan hakları ihlali iddiaları karşısında gerilim yaşanmasına neden oluyor. Özellikle ABD ve İngiltere, Suudi Arabistan'ın insan hakları karnesini sık sık eleştiriyor ancak enerji ve güvenlik iş birliği nedeniyle doğrudan yaptırım uygulamaktan kaçınıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Suudi Arabistan'ın hacı ve turistlere yönelik sosyal medya gözaltıları, Türk vatandaşlarını da potansiyel olarak etkileyebilecek bir gelişme. Suudi Arabistan, Türk hacıların en fazla gittiği ülkeler arasında yer alıyor. Türk turistlerin de sosyal medya paylaşımları nedeniyle benzer sorunlarla karşılaşma riski bulunuyor. Ayrıca, bu durum Türkiye-Suudi Arabistan arasında son yıllarda normalleşme eğilimi gösteren ilişkilere gölge düşürebilir. Türkiye, vatandaşlarının haklarını korumak için diplomatik girişimlerde bulunabilir. Bölgesel olarak ise, Suudi Arabistan'ın bu tür uygulamaları, İslam dünyasında ifade özgürlüğü ve insan hakları konusunda tartışmaları derinleştirebilir. Türkiye'nin bu konuda uluslararası platformlarda daha aktif bir rol oynaması ve insan hakları vurgusu yapması, hem iç kamuoyunda hem de bölgesel arenada prestij kazanmasını sağlayabilir.
