Suriye'nin yeni parlamentosu, 12 Temmuz Pazar günü başkent Şam'da ilk kez toplandı. Meclisin açılış oturumu, Devlet Başkanı Ahmed eş-Şaraa liderliğindeki isyancı güçlerin Beşar Esad'ı devirmesinden tam 19 ay sonra gerçekleşti. Bu toplantı, ülkenin siyasi geçiş sürecinde önemli bir kilometre taşı olarak kabul ediliyor. Yeni meclisin toplanması, Suriye'nin savaş sonrası yeniden yapılanma çabalarında parlamenter sisteme dönüş yolunda atılan en somut adımlardan biri. Oturumda milletvekilleri yemin ederken, geçici hükümetin yasama gündemi de ele alındı.
Yeni meclis: Geçiş sürecinin mihenk taşı
Ahmed eş-Şaraa liderliğindeki yeni yönetim, Esad rejiminin çöküşünün ardından ülkeyi yeniden inşa etmek için kapsamlı bir siyasi yol haritası uyguluyor. Bu kapsamda oluşturulan parlamento, farklı etnik ve mezhepsel grupları temsil eden 250 sandalyeden oluşuyor. Meclisin ilk gündem maddeleri arasında geçici anayasa değişiklikleri ve seçim yasası reformu yer alıyor. Gözlemciler, yeni meclisin mezhepsel dengeleri gözeterek oluşturulmasının, Suriye'nin parçalanmış toplumsal yapısını onarma çabası olduğunu belirtiyor. Ancak bazı muhalif gruplar, meclisin temsil kabiliyetinin sınırlı olduğunu ve Kürtler ile diğer azınlıkların yeterince yer almadığını eleştiriyor.
Toplantı sırasında yapılan konuşmalarda, Esad rejimi dönemindeki insan hakları ihlallerinin soruşturulması ve savaş suçlarıyla ilgili yargı süreçlerinin başlatılması çağrıları yapıldı. Meclis Başkanı seçilen Muhammed el-Hüseyin, yaptığı açılış konuşmasında, "Bu meclis, Suriye halkının özgürlük ve adalet özleminin bir yansımasıdır. Geçmişin karanlık sayfalarını kapatıp, demokratik bir gelecek inşa etmeliyiz" dedi. Meclisin, ülkenin yeniden imarı için uluslararası bağış konferansları düzenlenmesi ve ekonomik reformların hayata geçirilmesi gibi konularda da yasa çıkarması bekleniyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Suriye'nin geleceği ve uluslararası aktörler
Suriye'deki siyasi geçiş süreci, bölgesel ve küresel güçlerin yakın takibinde devam ediyor. Rusya, İran ve Çin gibi Esad rejimine destek veren ülkeler, yeni yönetimle ilişkilerini yeniden tanımlamaya çalışıyor. Moskova, Şam'daki yeni meclisin toplanmasını "olumlu bir adım" olarak nitelendirirken, Tahran ise daha temkinli bir yaklaşım sergiliyor. ABD ve Avrupa Birliği ise geçiş sürecini desteklemekle birlikte, yeni yönetimin insan haklarına saygılı ve kapsayıcı olması konusunda şartlar öne sürüyor. Özellikle ABD, mecliste rejimle bağlantılı isimlerin yer almasından duyduğu rahatsızlığı dile getirirken, seçimlerin şeffaf ve adil bir şekilde yapılmasını talep ediyor.
Birleşmiş Milletler Suriye Özel Temsilcisi Geir Pedersen, yeni meclisin toplanmasını "geçiş sürecinde kritik bir an" olarak değerlendirirken, tüm tarafları diyalog ve uzlaşıya çağırdı. Komşu ülkeler Ürdün, Irak ve Lübnan da Suriye'deki gelişmeleri yakından izliyor; zira ülkedeki istikrar, bölgenin güvenliği ve mülteci akınları açısından belirleyici olacak. Ekonomik olarak, yeni meclisin uluslararası yardımların serbest bırakılması ve yaptırımların hafifletilmesi için lobi faaliyetleri yürütmesi bekleniyor. Ancak Suriye'nin yeniden inşasının maliyeti yüz milyarlarca dolar olarak tahmin ediliyor ve bu konuda henüz somut bir uluslararası mutabakat sağlanmış değil.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Suriye'deki siyasi geçiş sürecinde kilit bir aktör konumunda. Yeni meclisin toplanması, Türkiye'nin Suriye'de istikrar ve güvenlik arayışı açısından olumlu bir gelişme. Ancak meclisteki temsil dengesi ve PYD/YPG'nin durumu, Türkiye için önemli endişe kaynakları. Türkiye, mecliste Kürtlerin adil temsil edilmesini ve terör örgütleriyle bağlantılı grupların dışlanmasını bekliyor. Ayrıca, Suriyeli mültecilerin geri dönüşü için güvenli koşulların oluşturulması, Türkiye'nin öncelikleri arasında. Ekonomik olarak, Suriye'nin yeniden inşasında Türk şirketlerinin rol alması ve iki ülke arasındaki ticaretin canlanması da Ankara'nın hedeflerinden. Bu nedenle, Türkiye yeni yönetimle yakın temas halinde olacak ve geçiş sürecini desteklemeye devam edecektir.
