RİYAD, 8 Ekim (Reuters) - Suriye'nin, İran destekli Husilerin Suudi Arabistan'a yönelik füze ve insansız hava aracı saldırılarını artırması ve bu hafta Suudi havalimanlarında üç kişinin ölümüne yol açması üzerine, Yemen savaşında Suudi Arabistan'a asker göndermeyi değerlendirdiği bildirildi. Bir ABD'li yetkili ve bir Suriyeli savunma yetkilisi, Reuters'a yaptığı açıklamada, Suriye'nin Suudi Arabistan'a Yemen'deki Husilere karşı mücadelesinde destek vermek üzere asker konuşlandırabileceğini söyledi.
Gelişmenin Arka Planı
Yemen'de 2014 yılından bu yana süren iç savaş, Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyonun Husilere karşı yürüttüğü operasyonlarla bölgesel bir boyut kazanmış durumda. Husiler, son haftalarda Suudi Arabistan'ın güneyindeki havalimanlarına yönelik füze ve drone saldırılarını yoğunlaştırdı. Bu hafta gerçekleşen saldırılarda Suudi havalimanlarında üç kişi hayatını kaybetti. Suudi yetkililer, saldırıların İran tarafından desteklendiğini ve bölgesel güvenliği tehdit ettiğini belirtiyor.
Suriye'nin olası asker gönderme kararı, Suriye Devlet Başkanı Beşar Esad'ın yıllardır süren iç savaşta İran ve Rusya'nın desteğiyle ayakta kalmasına rağmen, son dönemde Arap dünyasıyla ilişkilerini normalleştirme çabası içinde olduğu bir döneme denk geliyor. Suriye, 2011'den bu yana Arap Birliği'nden askıya alınmıştı ve geçtiğimiz yıl yeniden kabul edildi. Suudi Arabistan, Suriye'nin yeniden inşası için potansiyel bir yatırımcı olarak görülüyor. Ancak Suriye'nin Yemen'de Suudi Arabistan'a asker göndermesi, İran ile olan ittifakını tehlikeye atabilir. İran, Husilerin ana destekçisi konumunda ve Suriye'deki varlığıyla da biliniyor. Bu çelişki, Suriye'nin jeopolitik dengeleri nasıl yönettiğini gözler önüne seriyor.
ABD'li yetkili, Suriye'nin bu hamlesinin Suudi Arabistan ile ilişkilerini güçlendirmek ve bölgesel aktörlerle işbirliğini artırmak amacı taşıdığını belirtti. Suriyeli savunma yetkilisi ise konuya ilişkin detay vermekten kaçındı ancak olası bir konuşlandırmanın sınırlı sayıda askerle başlayabileceğini ima etti. Uzmanlar, Suriye ordusunun iç savaşta yıprandığını ve kapasitesinin sınırlı olduğunu vurguluyor. Yine de böyle bir adım, Suriye'nin bölgesel bir oyuncu olarak geri dönüş sinyali olarak yorumlanabilir.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Suudi Arabistan, Yemen'deki savaşta Husilere karşı uzun süredir mücadele ediyor ancak son dönemde Husilerin artan saldırıları karşısında savunma hatlarını güçlendirmeye çalışıyor. Husiler, Eylül ayında Suudi Arabistan'ın petrol tesislerine yönelik saldırılarla küresel enerji piyasalarını sarsmıştı. ABD, Suudi Arabistan'a istihbarat ve lojistik destek sağlıyor ancak doğrudan asker göndermiyor. Suriye'nin olası katılımı, İran'ın bölgedeki etkisine karşı bir denge unsuru olarak görülebilir. Ancak Suriye'nin İran ile olan bağları göz önüne alındığında, bu hamlenin İran'ın onayıyla mı yoksa İran'a rağmen mi yapıldığı belirsizliğini koruyor.
Rusya, Suriye'nin ana müttefiki olarak, bu olası hamleyi nasıl karşılayacağı da merak konusu. Rusya, hem İran hem de Suudi Arabistan ile ilişkilerini dengede tutmaya çalışıyor. Suriye'nin Yemen'e asker göndermesi, Rusya'nın bölgedeki çıkarlarıyla çelişebilir. Öte yandan, ABD yönetimi, İran'ın Yemen'deki etkisini kırmak için Suudi Arabistan'a verdiği desteği sürdürüyor. Suriye'nin bu adımı, ABD'nin bölgesel stratejisiyle uyumlu olabilir. Ancak ABD'nin Suriye'deki varlığı ve Esad rejimiyle olan ilişkisi karmaşık bir seyir izliyor.
Yemen'deki savaş, insani krizleri derinleştirirken, bölgesel güçler arasındaki vekalet savaşının bir yansıması haline geldi. Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve diğer koalisyon üyeleri, Husileri İran'ın bir uzantısı olarak görüyor. Husiler ise kendilerini Yemen'in meşru temsilcisi olarak tanımlıyor. Suriye'nin olası müdahalesi, çatışmayı daha da karmaşık hale getirebilir ve İran'ın Suriye üzerindeki etkisini zayıflatabilir. Ancak Suriye'nin iç savaştan çıkmış bir ülke olarak ekonomik ve askeri kapasitesi sınırlı. Bu nedenle, asker gönderme kararının sembolik mi yoksa operasyonel mi olacağı belirsiz.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Suriye'nin Yemen savaşına asker gönderme olasılığı, Türkiye'nin bölgesel dengeleri açısından dikkatle izlemesi gereken bir gelişme. Türkiye, Yemen'deki çatışmada taraf olmamakla birlikte, Suudi Arabistan ve İran arasındaki gerilimde denge politikası yürütüyor. Suriye'nin Suudi Arabistan safında yer alması, İran'ın bölgesel etkisini zayıflatabilir ve Türkiye'nin Suriye'deki çıkarlarını yeniden şekillendirebilir. Ayrıca, Suriye ile normalleşme sürecinde olan Türkiye için bu hamle, Suriye'nin Arap dünyasıyla entegrasyonunu hızlandırabilir. Ancak Türkiye, Yemen'deki insani krizi ve istikrarsızlığı yakından takip ederek, bölgesel istikrarın bozulmaması için diplomasi kanallarını açık tutmalı.
