Hürmüz Boğazı'nda artan jeopolitik gerilim, küresel petrol arzını tehdit ederken, Mısır'ın başkenti Kahire'de plastik geri dönüşüm sektörünü beklenmedik biçimde canlandırdı. Kahire'nin Manshiyet Nasser bölgesinde yaşayan yaklaşık 120 bin kişi, her gün megakentin atığının üçte birini işleyerek geçimini sağlıyor. Uzun yıllar marjinalleştirilen bu gayriresmî geri dönüşüm uzmanları, şimdi jeopolitik krizin tetiklediği ekonomik dalgalanma sayesinde dikkatleri üzerine çekiyor.
Hürmüz'deki gerilim ve Mısır'ın ekonomik kırılganlığı
Hürmüz Boğazı, dünya petrol arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği kritik bir deniz yolu. İran ile Batılı ülkeler arasındaki tansiyonun son aylarda yeniden yükselmesi, petrol fiyatlarında dalgalanmalara yol açtı. Mısır gibi enerji ithalatına bağımlı ülkeler için bu durum, dış ticaret açığını ve cari açığı daha da büyütme riski taşıyor. Ancak aynı kriz, yerel hammaddelere olan talebi artırarak geri dönüşüm sektörüne beklenmedik bir ivme kazandırdı.
Manshiyet Nasser, Kahire'nin en yoksul bölgelerinden biri. Burada yaşayan topluluk, on yıllardır şehir atıklarını toplayıp ayrıştırarak plastik, kâğıt ve metal geri dönüşümü yapıyor. Resmî istatistiklere göre, bölge sakinleri günde yaklaşık 4 bin ton atığı işliyor. Bu gayriresmî ekonomi, pandemi ve ardından gelen ekonomik kriz sırasında bile ayakta kaldı. Şimdi ise Hürmüz kaynaklı petrol fiyat artışları, plastik hammaddesi maliyetlerini yükseltince, geri dönüştürülmüş plastik talebi arttı.
Geri dönüşüm ekonomisi nasıl dönüşüyor?
Manshiyet Nasser'de faaliyet gösteren geri dönüşüm atölyeleri, son aylarda siparişlerde gözle görülür bir artış olduğunu belirtiyor. Özellikle ambalaj ve inşaat sektörüne yönelik geri dönüştürülmüş plastik granül üretimi, ithal ham maddeye kıyasla daha cazip hale geldi. Mısır hükümeti de bu sektörü kayıt altına almak ve vergilendirmek için adımlar atmaya başladı. Ancak bölge sakinleri, resmîleşme sürecinin geçim kaynaklarını tehdit edebileceğinden endişeli.
Uzmanlar, Hürmüz'deki krizin uzun sürmesi halinde Mısır'ın geri dönüşüm sektörünün daha da büyüyeceğini, ancak altyapı yetersizliği ve kayıt dışılığın bu büyümeyi sınırlayabileceğini vurguluyor. Öte yandan, Kahire yönetimi için bu sektör, hem çevresel hem de ekonomik açıdan stratejik bir çıkış kapısı olabilir. Plastik atıkların geri dönüştürülmesi, Mısır'ın ithalat faturasını düşürerek döviz tasarrufu sağlayabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Hürmüz Boğazı'ndaki istikrarsızlık, Türkiye'nin enerji ithalatı ve dış ticaret dengesi üzerinde doğrudan etkili. Petrol fiyatlarındaki artış, cari açığı büyütürken, Türkiye'nin geri dönüşüm sektörü de benzer bir talep artışıyla karşılaşabilir. Türkiye, Avrupa'nın en büyük plastik geri dönüşüm kapasitelerinden birine sahip. Mısır'daki gelişmeler, Türk firmaları için hem rekabet hem de iş birliği fırsatları yaratabilir. Ayrıca, bölgesel istikrarsızlık, Türkiye'nin enerji arz güvenliğini çeşitlendirme ihtiyacını bir kez daha ortaya koyuyor.
