Suriye Dışişleri Bakanı Esad Şeybani, Cuma günü Lazkiye Uluslararası Havalimanı'nda incelemelerde bulunarak Rus yetkililerle bir araya geldi. Görüşmede, iki ülke arasında imzalanan ve Suriye'nin Akdeniz kıyısındaki Rus askeri varlığını düzenleyen mutabakat zaptının uygulanma süreci ele alındı. Anadolu Ajansı'nın aktardığına göre, Dışişleri Bakanlığı yazılı bir açıklama yaparak ziyaretin detaylarını kamuoyuyla paylaştı.
Mutabakatın Arka Planı ve Lazkiye'nin Stratejik Önemi
Suriye ile Rusya arasındaki söz konusu mutabakat, 2015 yılında Rusya'nın Suriye iç savaşına askeri müdahalesinin ardından şekillenen güvenlik ve askeri iş birliği çerçevesinin bir parçası. Lazkiye, Suriye'nin Akdeniz'e açılan kapısı konumunda ve ülkenin en önemli liman kentlerinden biri. Rusya'nın bölgedeki en büyük askeri varlığı olan Hmeymim Hava Üssü ve Tartus Deniz Üssü, Lazkiye ve Tartus illerinde bulunuyor. Bu üsler, Moskova'nın Doğu Akdeniz'deki güç projeksiyonunun bel kemiğini oluşturuyor.
Mutabakat zaptı, Rus askeri personelinin, uçaklarının ve deniz araçlarının Suriye topraklarındaki statüsünü, hareket serbestisini ve yargı bağışıklığını düzenliyor. Ayrıca, üslerin modernizasyonu, genişletilmesi ve işletme sürelerine ilişkin hükümler içeriyor. Şeybani'nin Lazkiye ziyareti, mutabakatın sahada ne ölçüde hayata geçirildiğinin denetlenmesi ve olası aksaklıkların giderilmesi amacını taşıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Rusya'nın Akdeniz'deki Varlığı
Rusya'nın Suriye'deki askeri varlığı, sadece Suriye iç savaşının seyrini değil, aynı zamanda Doğu Akdeniz ve Orta Doğu'daki güç dengelerini de derinden etkiledi. Tartus ve Hmeymim üsleri, Rusya'nın Sovyetler Birliği'nin dağılmasından bu yana ilk kez Akdeniz'de kalıcı bir askeri ayak izi edinmesini sağladı. Bu durum, NATO'nun güney kanadı ve özellikle Türkiye için stratejik bir faktör haline geldi.
Rusya, Suriye'deki varlığını diplomatik bir koz olarak da kullanıyor. Moskova, Astana süreci ve Cenevre görüşmeleri gibi platformlarda Suriye kriziinin çözümünde kilit rol oynuyor. Askeri üsler, Rusya'nın bu diplomatik ağırlığını pekiştiriyor. Öte yandan, Suriye hükümeti için Rusya, İran ile birlikte en önemli müttefiklerden biri. Şeybani'nin ziyareti, iki ülke arasındaki ilişkilerin seyrini ve mutabakatın geleceğini göstermesi açısından önem taşıyor.
Lazkiye Uluslararası Havalimanı, aynı zamanda insani yardım ve ticari uçuşlar için de kullanılıyor. Rus yetkililerle yapılan görüşmelerde, havalimanının sivil ve askeri kullanımına ilişkin düzenlemeler de masaya yatırılmış olabilir. Ancak Dışişleri Bakanlığı'nın açıklamasında bu konuda ayrıntı verilmedi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Rusya'nın Lazkiye ve Tartus'daki askeri varlığı, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki güvenlik hesaplamalarını doğrudan etkiliyor. Hmeymim Hava Üssü'nde konuşlu Rus savaş uçakları, zaman zaman Türkiye'nin hava sahasına yakın operasyonlar yürütüyor. Ayrıca, Rusya'nın Suriye'deki varlığı, Türkiye'nin desteklediği muhalif gruplar üzerindeki dengeyi belirliyor. Mutabakatın uygulanması, Rusya'nın bölgedeki askeri kapasitesini koruyacağını gösteriyor; bu da Türkiye'nin Suriye politikasında Rusya faktörünü sürekli göz önünde bulundurmasını gerektiriyor. Öte yandan, Türkiye ile Rusya arasında S-400 ve doğal gaz gibi konularda devam eden iş birliği, bu askeri varlığın yönetilmesinde diplomatik kanalların açık tutulmasını zorunlu kılıyor.
