Suriye İstihbarat Başkanı General Ali Memluk, bu hafta New York'taki Birleşmiş Milletler Genel Merkezi'nde düzenlenen terörle mücadele konferansına katılıyor. Bu, Suriye istihbaratının başında bulunan bir ismin BM çatısı altında düzenlenen uluslararası bir toplantıya ilk kez iştirak etmesi anlamına geliyor. Fransa 24 kanalından Wassim Nasr'ın analizine göre, bu ziyaret, bir zamanlar aşırıcılığın yuvası olarak anılan Suriye için tarihi bir dönüm noktası niteliği taşıyor. Ancak, Esad rejiminin uluslararası toplum nezdinde meşruiyet kazanma çabalarının bir parçası olarak değerlendirilen bu adım, beraberinde birçok soru işaretini de getiriyor.
Gelişmenin arka planı: Esad rejiminin uluslararası alanda yeniden meşruiyet arayışı
Suriye İç Savaşı'nın başladığı 2011 yılından bu yana, Beşşar Esad rejimi uluslararası alanda büyük ölçüde izole edilmişti. Birleşmiş Milletler, Avrupa Birliği ve ABD gibi aktörler, rejimi şiddet kullanımı ve insan hakları ihlalleri nedeniyle kınamış ve çeşitli yaptırımlar uygulamıştı. Ancak son yıllarda, özellikle Rusya ve İran'ın desteğiyle rejim, savaşta önemli kazanımlar elde etti ve kontrol ettiği bölgeleri genişletti. Bu durum, Esad yönetiminin uluslararası alanda yeniden meşruiyet kazanma çabalarını hızlandırdı.
General Memluk'un BM konferansına katılımı, bu çabaların bir parçası olarak görülüyor. Suriye istihbaratı, iç savaş boyunca rejimin en önemli araçlarından biri oldu. Özellikle IŞİD ve El Kaide bağlantılı gruplarla mücadelede, rejim istihbaratının bazı başarılar elde ettiği iddia ediliyor. Ancak, aynı istihbarat birimleri, muhaliflere ve sivillere yönelik baskı ve işkence faaliyetleriyle de suçlanıyor. Bu nedenle, Memluk'un BM'deki varlığı, bir yandan rejimin terörle mücadeledeki rolünü vurgularken, diğer yandan insan hakları ihlalleri konusundaki tartışmaları yeniden alevlendiriyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Terörle mücadele mi, siyasi meşruiyet mi?
Konferansın ana gündemi, terör örgütleriyle mücadele ve bu alanda uluslararası işbirliğinin artırılması. Suriye'nin bu konudaki deneyimi, özellikle IŞİD'le mücadelede sahadaki bilgi birikimi, diğer ülkeler için potansiyel bir kaynak olarak değerlendirilebilir. Ancak, birçok Batılı ülke ve insan hakları örgütü, rejimin muhalifleri terörist olarak etiketleme ve meşru muhalefeti bastırma eğilimine dikkat çekiyor. Bu nedenle, Memluk'un katılımı, terörle mücadele işbirliği ile rejimin meşruiyet kazanma çabaları arasında ince bir çizgide ilerliyor.
Bölgesel düzeyde, Suriye'nin bu hamlesi, Körfez ülkeleri ve Türkiye gibi aktörler tarafından farklı yorumlanıyor. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi ülkeler, Esad rejimiyle normalleşme sinyalleri verirken, Türkiye ve Katar gibi ülkeler rejimle ilişkilerin normalleşmesine temkinli yaklaşıyor. ABD ise, Esad rejimiyle işbirliğine karşı olduğunu ve meşruiyet kazanmasına izin vermeyeceğini defalarca vurguladı. Ancak, BM'deki bu katılım, rejimin uluslararası toplumda kabul görmesi yönünde atılmış önemli bir adım olarak kayıtlara geçiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Suriye İç Savaşı'nın başından itibaren Esad rejiminin karşısında yer almış ve muhalif grupları desteklemiştir. General Memluk'un BM konferansına katılımı, Ankara'da rejimin meşruiyet kazanma çabalarına yönelik endişeleri artırabilir. Türkiye, terörle mücadelede PKK/YPG'ye karşı operasyonlarını sürdürürken, Suriye rejiminin uluslararası alanda kabul görmesi, Ankara'nın bölgedeki pozisyonunu zorlaştırabilir. Öte yandan, Türkiye'nin de terörle mücadele konusunda işbirliği yapabileceği aktörler arasında Suriye rejimi yer almamaktadır. Bu gelişme, Türk dış politikasının Suriye konusundaki duruşunu yeniden değerlendirmesine neden olabilirken, aynı zamanda Ankara'nın Washington ve Avrupalı müttefikleriyle koordinasyonunu da etkileyebilir.
