İngiltere'de süreğen sağlık sorunları yaşayan engelliler, resmî kılavuzlara aykırı olarak "gereksiz" Kişisel Bağımsızlık Ödemesi (Pip) yeniden değerlendirmelerine tabi tutuluyor. Yardım kuruluşu Benefits and Work tarafından yapılan yeni bir analiz, bu değerlendirmelerin kamu kaynaklarını israf ettiğini ve başvuranların ruh sağlığına "önemli ölçüde" zarar verdiğini ortaya koydu. Kuruluş, özellikle ömür boyu süren veya iyileşmesi mümkün olmayan rahatsızlıkları olan binlerce kişinin, durumlarında hiçbir değişiklik olmamasına rağmen tekrar tekrar değerlendirmeye çağrıldığını belirtiyor.
Artan Değerlendirme Yükü ve Ruh Sağlığına Etkisi
Engelli hakları savunucusu kuruluş, Pip değerlendirmelerinin birçoğunun "amaçsız" olduğunu ve hükümetin kendi kılavuzlarında belirtilen "durumunda kalıcı bir değişiklik olmayan" kişilerin yeniden değerlendirilmemesi gerektiği yönündeki tavsiyeyi ihlal ettiğini söylüyor. Bununla birlikte, analize göre 2023 yılında yapılan Pip yeniden değerlendirmelerinin yüzde 40'ından fazlası hiçbir değişiklikle sonuçlanmadı; yani başvuranların ödeme seviyeleri aynı kaldı. Bu durum, hem başvuranların hem de değerlendiricilerin zamanının boşa harcandığına işaret ediyor.
Charity, bu tür gereksiz değerlendirmelerin engelliler üzerinde "yıkıcı" bir etki yarattığını, anksiyete ve depresyonu tetiklediğini veya kötüleştirdiğini vurguluyor. Birçok kişi, değerlendirme sürecinin travmatik olduğunu ve yardımlarını kaybetme korkusu yaşadığını ifade ediyor. Özellikle otizm, multipl skleroz, Parkinson hastalığı gibi ilerleyici veya kalıcı rahatsızlıkları olan bireyler, durumlarının değişmeyeceği açık olmasına rağmen sürece dahil ediliyor.
Sistemin Maliyeti ve Hükümete Çağrı
Benefits and Work, gereksiz yeniden değerlendirmelerin yılda milyonlarca sterline mal olduğunu tahmin ediyor. Bu paranın, engellilere yönelik destek hizmetlerine veya istihdam programlarına aktarılabileceği belirtiliyor. Kuruluş, hükümete "açıkça gerekli olmadıkça" hiçbir yeniden değerlendirme yapılmaması çağrısında bulunuyor. Ayrıca, mevcut kılavuzun uygulanmasının denetlenmesi ve ihlallerin cezalandırılması gerektiğini savunuyor.
Konu, Birleşik Krallık'ta engelli hakları ve sosyal güvenlik reformları bağlamında geniş yankı buldu. Muhalefet partileri ve engelli hakları örgütleri, hükümeti Pip sistemini tamamen elden geçirmeye ve daha insani bir yaklaşım benimsemeye çağırıyor. Bu tartışmalar, özellikle pandemi sonrası artan yaşam maliyeti krizi ve sağlık hizmetleri üzerindeki baskı göz önüne alındığında daha da önem kazanıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu haber, Türkiye'deki engelli hakları ve sosyal yardım sistemleri açısından önemli bir referans noktası oluşturuyor. Türkiye'de de benzer şekilde, süreğen hastalığı olan engellilere yönelik yeniden değerlendirme süreçleri zaman zaman eleştiriliyor. Özellikle engelli maaşı ve bakım hizmetleri gibi alanlarda, durumu değişmeyen kişilerin sık sık rapor yenilemeye zorlanması, bürokratik yük ve ruhsal travma yaratabiliyor. Türkiye'nin sosyal güvenlik sisteminin bu tür gereksiz kontrolleri azaltacak şekilde düzenlenmesi, hem kamu kaynaklarının verimli kullanımı hem de engelli bireylerin refahı açısından faydalı olabilir. Ayrıca, uluslararası alanda artan engelli hakları odaklı reform talepleri, Türkiye'nin kendi politika ve uygulamalarını gözden geçirmesi için bir fırsat sunuyor.
