Sürdürülebilir olduğu onaylanan kereste ve kağıt ürünleri, küresel orman kaybını durdurmada beklenen etkiyi gösteremiyor. Yale Üniversitesi araştırmacılarının yeni bir incelemesine göre, Orman Yönetim Konseyi (FSC) gibi kuruluşlar tarafından verilen sertifikalar, dünya genelinde ormansızlaşma hızını anlamlı ölçüde azaltmış değil. Çalışma, bu tür etiketleme sistemlerinin tüketici tercihlerini yönlendirmede başarılı olsa da, ormanların korunması için yeterli olmadığını vurguluyor.
Sertifikasyonun Yetersiz Kaldığı Noktalar
Araştırmacılar, 2001-2020 yılları arasında 26 milyon hektardan fazla ormanlık alanı inceledi. FSC sertifikalı bölgelerde ormansızlaşma oranı, sertifikasız alanlara kıyasla yalnızca yüzde 3 daha düşük çıktı. Bu fark istatistiksel olarak anlamlı olsa da, küresel ölçekte orman kaybını durdurmak için yeterli değil. Özellikle tropikal bölgelerde, sertifikalı plantasyonların bile doğal ormanların yerini alması endişe verici. Çalışmanın başyazarı Dr. Rachel Garrett, "Sertifikasyon, orman yönetimini iyileştirebilir ancak ormansızlaşmanın temel nedenlerini ele almıyor. Tarımsal genişleme, yasadışı kesim ve zayıf yönetişim gibi faktörler devam ediyor" dedi.
FSC ise araştırmayı memnuniyetle karşıladıklarını ancak metodolojinin sınırlı olduğunu savundu. Kuruluş, sertifikalı alanların coğrafi dağılımının ve yerel koşulların dikkate alınması gerektiğini belirtti. Gerçekten de FSC sertifikalı ormanların büyük kısmı Kuzey Yarımküre'de bulunuyor; oysa ormansızlaşma en yoğun olarak Güney Amerika, Afrika ve Güneydoğu Asya'da yaşanıyor.
Küresel Etkiler ve Gelecek Perspektifi
Dünya her yıl yaklaşık 10 milyon hektar orman kaybediyor. Bu kaybın büyük kısmı, tarım arazisi açmak için yapılan kesimlerden kaynaklanıyor. Sürdürülebilir sertifikalar, kereste ve kağıt tedarik zincirlerini iyileştirse de, palm yağı, soya ve sığır yetiştiriciliği gibi ormansızlaşmanın asıl itici güçlerini kapsamıyor. Uzmanlar, tüketici bilincinin artmasının yanı sıra hükümetlerin daha sıkı düzenlemeler getirmesi gerektiğini ifade ediyor. AB'nin yakın zamanda kabul ettiği Ormansızlaşma Yönetmeliği, ithal edilen ürünlerin ormansızlaşmaya yol açmadığını kanıtlama zorunluluğu getiriyor. Bu tür politikaların sertifikasyon sistemlerinden daha etkili olabileceği düşünülüyor.
Bilim insanları, sertifikasyonun tek başına yeterli olmadığını, daha bütüncül bir yaklaşım gerektiğini vurguluyor. Ormanların korunması, iklim değişikliğiyle mücadelede kilit rol oynuyor. Ormansızlaşma, küresel sera gazı emisyonlarının yaklaşık yüzde 10'una neden oluyor. Bu nedenle, sürdürülebilir etiketlerin orman kaybını azaltmadaki başarısızlığı, iklim hedefleri açısından da önemli bir uyarı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, orman varlığı açısından zengin sayılmasa da, kereste ve kağıt ürünleri ithalatında sertifikalı ürünlere yöneliyor. Ancak bu araştırma, sadece etiketlere güvenmenin yanıltıcı olabileceğini gösteriyor. Türkiye'nin orman kaynaklarını korumak için izlediği politikalar, yerel yönetim ve denetim mekanizmalarının güçlendirilmesini gerektiriyor. Ayrıca, AB'nin yeni düzenlemeleri, Türkiye'nin ihracatçı ülkelerden yaptığı alımlarda daha dikkatli olmasını zorunlu kılabilir. Küresel ormansızlaşma, iklim değişikliği ve biyoçeşitlilik kaybı yoluyla Türkiye'yi de etkiliyor. Bu nedenle, sürdürülebilir tedarik zincirleri oluşturmak ve orman koruma politikalarını güçlendirmek Türkiye'nin uzun vadeli çıkarlarına hizmet edecektir.
