Pasifik Okyanusu'nda gelişmekte olan güçlü bir El Niño olayı, bu yaz Avrupa'yı vuran ölümcül sıcak hava dalgalarının şiddetini daha da artırabilir. Bilim insanları, El Niño'nun küresel sıcaklıkları geçici olarak yükselttiğini ve özellikle Avrupa'da aşırı hava olaylarının sıklığını ve yoğunluğunu artırdığını belirtiyor. Geçtiğimiz yıl Avrupa'da 60 binden fazla kişinin sıcaklığa bağlı nedenlerle hayatını kaybettiği tahmin edilirken, bu yaz daha da yüksek sıcaklıkların beklenmesi endişeleri artırıyor.
El Niño ve Avrupa Sıcak Hava Dalgaları Arasındaki Bağlantı
El Niño, ekvatoral Pasifik'te deniz yüzeyi sıcaklıklarının ortalamadan daha yüksek olduğu bir iklim döngüsüdür. Bu durum, atmosferik dolaşımda değişikliklere yol açarak dünyanın farklı bölgelerinde farklı hava koşullarına neden olur. Son iki yıldır La Niña koşulları görülüyordu ancak atmosfer artık El Niño'ya geçiş yapıyor. Avrupa Orta Vadeli Hava Tahmin Merkezi'nden (ECMWF) yapılan açıklamaya göre, bu yaz Avrupa'da ortalamanın üzerinde sıcaklıklar bekleniyor. Özellikle Akdeniz havzası ve Balkanlar, rekor seviyelere ulaşabilecek sıcak hava dalgalarıyla karşı karşıya kalabilir. Daha önce 2003, 2015, 2018, 2019 ve 2020 yıllarındaki büyük sıcak hava dalgalarının ortak özelliği, hepsinin El Niño yıllarında meydana gelmiş olmasıdır.
Öte yandan, El Niño'nun Avrupa üzerindeki etkisi her zaman aynı olmamakla birlikte, yapılan araştırmalar El Niño yıllarında Avrupa'da sıcak hava dalgalarının daha sık ve daha uzun sürdüğünü gösteriyor. Bu yıl oluşması beklenen El Niño'nun özellikle güçlü olabileceği uyarısı yapılıyor. Columbia Üniversitesi'nden iklim bilimci Dr. Michael Smith, "Bu yılki El Niño, 2015-2016'daki gibi süper bir El Niño olabilir. Bu, Avrupa için çok sıcak bir yaz anlamına gelebilir" dedi.
Küresel Boyut ve Etkiler
El Niño sadece Avrupa'yı değil, dünyanın birçok bölgesini etkileyen küresel bir iklim olayıdır. Güneydoğu Asya'da kuraklık, Afrika'da yağış düzensizlikleri, Amerika kıtasında ise sel ve fırtınalar gibi çeşitli aşırı hava olaylarına yol açabilir. Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO), bu yıl El Niño'nun etkisiyle küresel sıcaklıkların yeni rekorlar kırabileceğini açıkladı. Özellikle 2024 yılının şimdiye kadarki en sıcak yıl olabileceğine dikkat çekiliyor. Ayrıca, El Niño'nun tarım, su kaynakları, enerji ve sağlık sektörleri üzerinde ciddi etkileri olması bekleniyor. Avrupa'da sıcak hava dalgaları, özellikle yaşlılar ve kronik rahatsızlığı olanlar için büyük risk oluşturuyor. Geçen yaz Avrupa'da sıcaklığa bağlı ölümlerin yüzde 90'ının 65 yaş üstü kişiler olduğu kaydedildi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
El Niño'nun etkileri Türkiye'yi de yakından ilgilendiriyor. Türkiye, Akdeniz havzasında yer aldığı için sıcak hava dalgalarından en fazla etkilenecek ülkeler arasında. Özellikle yaz aylarında aşırı sıcaklar, orman yangınları riskini artırabilir, tarım ürünlerinde verim kaybına yol açabilir ve enerji talebini yükseltebilir. Ayrıca, Türkiye'nin önemli turizm bölgelerinde aşırı sıcaklar tatil sezonunu olumsuz etkileyebilir. Su kaynakları üzerindeki baskı da artabilir. Türkiye'nin bu olasılıklara karşı hazırlıklı olması ve erken uyarı sistemlerini devreye sokması gerekiyor. Bölgesel olarak, El Niño'nun Ortadoğu ve Kafkaslar'da da kuraklık riskini artırabileceği, bunun da su savaşları gibi jeopolitik gerilimleri tetikleyebileceği unutulmamalı.
